Test Engineers Test Engineers Passwerk Foto: groepsfoto van het team van Passwerk In deze brochure hebben we aan aantal interviews met onze test engineers verzameld die in de voorbije periode werden afgenomen. Ze geven een goed beeld van het profiel van onze medewerkers die ingezet worden als test engineer. Het spreekt voor zich dat iedere medewerker binnen Passwerk zijn eigen profiel heeft, zijn eigen persoonlijkheid, zijn eigen betrachtingen en motivatie. De bijgevoegde interviews werden reeds eerder gepubliceerd in één van onze Passmappen. De interviews werden dusdanig gerangschikt dat u vooraan de meest recente interviews kan lezen. Teneinde u een beeld te geven over een autismespectrumstoornis geven we u er in een inleidend artikel een beschrijving van. In deze brochure: Wat is een autismespectrumstoornis? Interessante links en lectuur rond ASS. Passwerkers onder elkaar: gesprek met test engineers Stef en Senne over een vijftal verschillende stellingen en vragen "Ik haal veel voldoening uit de positieve feedback die ik krijg, zowel tijdens als aan het einde van een project. Als de klant tevreden is, dan ben ik ook tevreden." Interview met Stef "Het overleg op maandagochtend (planning van de opdrachten voor de startende week) en vrijdagnamiddag (overlopen van de voorbije week) ervaar ik als een belangrijke meerwaarde. De concrete verwachtingen worden dan duidelijk voor mij. Ook weet ik of ik dan goed bezig ben of niet. Die korte opvolging is noodzakelijk voor mij." Interview met Dries "De raad van Ronald aan toekomstige collega’s: ‘Als Passwerker kan je meer dan je soms denkt. Tracht dat dan ook uit te dragen en toon en gebruik de sterke kanten van autisme.’ De raad van Gunther aan toekomstige collega’s : ‘Durf vragen te stellen over regels en werkwijze. Als je niets vraagt, dan geraak je niet vooruit, niet als persoon en ook niet met je werk." "Ik denk dat ik ook goed concepten kan aanvoelen. Leg me zaken uit met de juiste parameters en ik werk veel beter dan dat je zaken uitlegt aan de hand van concrete gevallen. Dit werkt voor defecten, en ook voor processen." Interview met Kristof "Ik merk vooral dat het oog voor detail een groot pluspunt is en ook dat we op sommige vlakken anders redeneren en daardoor regelmatig fouten opmerken die anderen niet zien. Ook heeft het als voordeel dat we minder geneigd zijn sociale contacten te leggen en daardoor langdurig geconcentreerd kunnen werken." Interview met Tim “Ik was pas van school af en had al bij een aantal bedrijven gesolliciteerd. Ik spraak er eerlijk over mijn autisme, zodat dat later geen problemen kon geven. Ik kreeg na deze sollicitaties helaas maar weinig reacties. En als ik een reactie kreeg, dan had ik de indruk dat het ASS me tegenhield, waarschijnlijk ook omdat ik niet goed ben in het verkopen van mezelf. Vaak kreeg ik de reactie dat ze iemand hadden gevonden, maar een maand later was diezelfde functie weer vrij.” Interview met Jeppe. “De andere collega's', dat is dé factor die maakt dat ik zo graag voor de MIVB werk. Ik kan me niet herinneren me in een job ooit al zo snel zo op mijn gemak te hebben gevoeld. Met duizenden medewerkers die letterlijk van alle hoeken van het land komen toegestroomd om elke dag samen te werken, is een zeer open bedrijfsgeest gegarandeerd. Mijn directe collega's appreciëren duidelijk mijn persoonlijke stijl en die heeft mij in die vijf maanden tijd zelfs al enkele echte vrienden opgeleverd.” Interview met Mike. “Ik was dus druk bezig met het opbouwen van een nieuw leven en met Passwerk dat er op het juiste moment bij kwam, voel ik dat ik de voorbije drie jaar een enorme weg heb afgelegd. Dat is iets wat ik me aanvankelijk niet had kunnen inbeelden. Ik heb over mijn capaciteiten en taken nog nooit zoveel dankwoorden gehoord, dat ik het nog altijd bijna niet geloof…” Interview met Kristiaan. “Het inzicht in hoe computers en programma's werken en de basiskennis van programmeercodes zorgen ervoor dat ik goed kan inschatten waar zich fouten kunnen voordoen.” Interview met Nathan “Andere mensen zeggen ook dat ik zelf veranderd ben sinds ik bij Passwerk aan de slag ben. Ze vinden me spraakzamer en opener. Zelf kan ik moeilijk zeggen of ik anders ben. Wel is het goed dat ik nu kan doen waar ik goed in ben. Ik krijg nu meer respect en voel me goed op het werk.” Interview met Jelle “Verwacht niet dat ik op dezelfde manier reageer als iemand zonder autisme, weet dat ik verbaal niet zo sterk ben maar schriftelijk wél goed kan communiceren. Zeg wat je bedoelt en gebruik niet te veel impliciete boodschappen of ongeschreven regels.” Interview met Bert “Werken brengt altijd stress met zich mee, alhoewel het wel meevalt en met de tijd vermindert. Vóór Passwerk was ik werkloos, en toen had ik de stress van economische onzekerheid over de toekomst. Economisch ‘meerwaardig’ zijn biedt ook een zekere zelfwaardering.” Interview met Emmanuel “Er wordt veel persoonlijker gewerkt. De jobcoaches letten er echt op met wie ze bezig zijn en leren je sterktes en zwaktes kennen. Hiermee wordt dan rekening gehouden bij de keuze van een project.” Interview met Dominic. “Bij Passwerk houden ze rekening met je autisme. De begeleiding zorgt ervoor dat alles minder hectisch verloopt. De bedrijven waar ik voor werk zijn op de hoogte van mijn ASS zodat ik mij ook veel veiliger voel. Het is ook leuk om altijd op mijn jobcoach te kunnen terugvallen.” Interview met Tijana. “Mijn beste kwaliteiten? Het snel zien van fouten en snel repetitief werk kunnen uitvoeren. Mijn ordelijkheid en nauwkeurigheid. Maar daarnaast ook de mogelijkheid complexe taken te kunnen uitvoeren, het logisch en analytisch denkvermogen daarbij. Verder leer ik snel iets bij. Ook mijn creativiteit in bijvoorbeeld het efficiënt uitvoeren van opdrachten en het zoeken naar oplossingen”. Interview met Joeri. “Dankzij Passwerk heb ik na een lange zoektocht en na het volgen van vele opleidingen en het uitoefenen van minder leuke jobs, eindelijk iets gevonden wat ik graag doe en wat met voldoening schenkt” Interview met Johan. “Dit is de eerste keer dat ik nog geen enkele dag met tegenzin naar het werk kwam”. Interview met Sam. “Interactie met collega’s vind ik ook heel fijn, dat is stimulerend en motiveert me om verder te werken” Interview met Dieter. “Wat typerend is voor aspergers, is dat we beter presteren in een implusarme omgeving”. Interview met Dirk. “Als ik een bug gevonden heb, dan vind ik dat wel leuk. Dan kan ik de collega’s ook eens opjagen. Meestal complimenteren ze me dan. Ze klagen in elk geval niet. ‘Goed gevonden’, of zoiets zeggen ze dan. Ik denk dat we hier allemaal een gelijkwaardige rol spelen. Enerzijds met het vinden van fouten, anderzijds met het herstellen van die fouten, of het aanbrengen van verbeteringen.” Interview met Jimmy. Wat is een autismespectrumstoornis? Affiche met daarop: We focusssen liever op de waardevolle kwaliteiten bij autisme. De affiche is opgemaakt in een zwart en een wit vlak. Er worden in verschillende grootte en verspreid op de pagina's begrippen en woorden gezet, met name: kwaliteitsbewustzijn, helder denken in emotionele situaties, perfectionisme, onverstoorbaarheid, zelfstandigheid, visualisatievermogen, geheugen voor feiten, technisch inzicht, nauwkeurigheid, out of the box denken, directheid, rationaliteit, loyaliteit, planmatig kunnen werken, verantwoordelijkheidsgevoel, patronen zien, objectiviteit, diepgang in specialisme, logica, eerlijkheid, authenticiteit, oog voor detail, betrouwbaarheid intelligentie. Vervolgens eindigt de affiche met de tekst: Het scherper in beeld brengen van de waardevolle eigenschappen binnen het autismespectrum bevordert de inzet van- en de waardering voor mensen met autisme. Copyright 2010 - Krekelcoaching - deze poster is te bestellen of als PDF te downloaden op www.deautismecoach.nl Autisme Spectrum Stoornis (ASS) is een stoornis die zich kenmerkt door moeilijkheden op drie gebieden: sociale interactie, communicatie en verbeelding. Hoewel alle mensen met autisme binnen deze drie gebieden moeilijkheden ondervinden, uit autisme zich telkens weer heel verschillend. Net zoals ieder van ons ook heel verschillend is. Naar schatting heeft 0,6 tot 1 % van de bevolking een ASS. Dit betekent echter niet dat zij allemaal een officiële diagnose hebben ontvangen. Ongeveer 75 % van de personen met ASS zijn mannelijk. Binnen Passwerk hebben de test engineers een normale begaafdheid. De meeste onder hen hebben echter dankzij hun intelligentie strategieën ontwikkeld om hun autisme te camoufleren. Hierdoor bewegen ze zich blijkbaar heel gewoon door het leven. ASS is een op het eerste zicht onzichtbare handicap. ASS is een informatieverwerkingsstoornis. Informatie wordt op een geheel eigen wijze verwerkt en geïnterpreteerd. Hierdoor kunnen denkbeelden, ideeën en gedachten van personen met ASS als vreemd of eigenaardig overkomen. Personen met autisme zijn detaildenkers. Er is echter veel informatie die van betekenis verandert naargelang de context waarin ze gegeven wordt. De meerwaarde van een medewerker met autisme. Mensen met autisme hebben veelal een sterk analytisch vermogen, oog voor detail en gevoel voor orde. Sommigen onder hen beschikken over een splintervaardigheid (bv sterk visueel geheugen, talent voor wiskunde,..) Ze zijn gedreven werkers die betrouwbaar zijn en hun afspraken naleven. Ze zijn tevens zeer consequent in hun gedrag, hebben geen verborgen agenda’s, zijn recht door zee en loyaal. Weinig sociale interesse kan een pluspunt zijn omdat er geen tijd verspild wordt aan het onderhouden van sociale interacties tijdens het werk. Specifieke kenmerken Sociale interactie De omgang met anderen is kwantitatief en/of kwalitatief anders. Het gaat hier over wederkerigheid in relaties. Personen met ASS hebben problemen met het juist kunnen inbeelden/inschatten van wat de ander denkt, voelt, van plan is. Hierdoor hebben zij een eigen interpretatie van bepaalde sociale regels. Enkele voorbeelden: Het rigide toepassen van sociale regels, ongeacht de situatie (vb dag zeggen=steeds een hand geven). Moeilijkheden met aanvoelen welk gedrag een bepaalde situatie vereist (vb welk onderwerp mag waar en met wie besproken worden, hoe en wanneer moet ik hulp vragen). Pauzes(=ongestructureerde tijd) kunnen moeilijk te overbruggen zijn. Eén lievelingsonderwerp waar steeds op teruggekomen wordt. Communicatie Op het eerste zicht is er een normale spraak en taal, alleen wordt deze taal als communicatiemiddel vaak niet juist gebruikt : weinig wederzijds, oppervlakkig, repetitief… Vaak nemen personen met autisme de tot hen gerichte boodschappen heel letterlijk op. Dit kan leiden tot misverstanden (bv. Zie dat je bureau proper achter blijft). Grapjes en sarcasme kunnen hen ontgaan. Relevante informatie wordt moeilijk onderscheiden van irrelevante informatie (detail-denken). Daarom is het belangrijk dat er duidelijke taal wordt gebruikt (bv Niet ‘Hoe was je werk vandaag?’ maar wel ‘Hoe is het testen van die module deze voormiddag gegaan?’). Er zijn ook problemen met het juist interpreteren van niet-verbale communicatie ( bv. mimiek, gebaren, stemintonatie, enz.). Flexibliteit en verbeelding Alhoewel mensen met ASS bij voorkeur routinematige handelingen verrichten, hebben ze ook nood aan gedoseerde variatie zodat het werk uitdagend blijft. Mensen met ASS hebben vaak weerstand tegen (plotse) veranderingen en kunnen zich soms moeilijk aanpassen aan nieuwe situaties. Veranderingen in taken, planning, begeleiding, afspraken… worden best op voorhand besproken en uitgelegd. Hier kan visuele ondersteuning een hulpmiddel zijn. Door een tekort in de verbeelding is het moeilijk zich voor te stellen wat er niet is, wat moet komen of geweest is. Dit maakt dat het probleemoplossend denken niet steeds adequaat is. Enkele voorbeelden: Het zelf analyseren, structureren en tot een goed einde brengen van een ongekende taak is té onoverzichtelijk. Personen met ASS missen tevens de verbeelding om betekenissen te zien achter vb gelaatsuitdrukkingen, cynische uitspraken en humoristische uitspraken. Besluit Als gevolg van bovenstaande probleemgebieden ondervinden mensen met ASS veel stress. Om zoveel mogelijk rekening te houden met de aandachtspunten bestaan er hulpmiddelen. De jobcoaches van Passwerk gaan deze hulpmiddelen optimaal aanwenden en zullen ook het centraal aanspreekpunt bij de klant adviseren hoe bepaalde zaken best worden benaderd. De jobcoach tracht steeds een optimale werkomgeving voor de test engineer tot stand te brengen zodat zij uitzonderlijke prestatie kunnen neerzetten. Vanuit Passwerk trachten we niets aan het toeval over te laten zodat onze test engineers zich goed voelen en continu kwalitatieve resultaten kunnen neerzetten. Interessante links en lectuur rond ASS Links: www.autismecentraal.com Kennis- en ondersteuningscentrum www.autsider.net Onder “het spectrum” worden de verschillende diagnoses beschreven www.autismevlaanderen.be Vlaamse Vereniging Autisme www.nas.org.uk The National Autistic Society (Engels) www.participate-autism.be Autisme begrijpen http://www.psycho-edu.be/html_nl/film_nl_autis.html ® Kort filmpje dat de gevolgen van autisme toelicht Lectuur: Brein bedriegt, als autisme niet op autisme lijkt Peter Vermeulen Autisme verteld, verhalen over anders zijn Cis Schiltmans Van een andere planeet, autisme van binnenuit Dominique Dumortier Autisme en communicatie, de kunst om verkeerd te begrijpen Peter Vermeulen Autisme : van begrijpen tot begeleiden Theo Peeters Een echt mens Gunilla Gerland Passwerkers onder elkaar: gesprek met test engineers Stef en Senne over een vijftal verschillende stellingen en vragen Afbeelding: buste van Stef Afbeelding: buste van Senne Voor de 31ste editie van de Passmap gingen Stef en Senne, twee ervaren Passwerkers, met elkaar in discussie rond een vijftal interessante vragen en stellingen. Hoe beleven ze hun professionele loopbaan? Wat zonder Passwerk? Hoe gaan ze om met het etiket 'autist'? Beide heren gingen geen enkel thema uit de weg. Een diagnose van autisme: hebben jullie dit altijd makkelijk een plaats kunnen geven of was/is het moeilijk om dit te aanvaarden? Senne: Bij mij hebben ze autisme al heel vroeg vastgesteld en was dit nooit echt een groot vraagteken. Ik was nog geen 6 jaar oud. Het was meteen duidelijk, want in mijn familie zijn er heel wat mensen met de diagnose. Het was dus eigenlijk bijna te verwachten dat ook ik autisme zou hebben en dus heb ik er altijd mee leren leven. Stef: In de lagere school heb ik daar nooit iets van gemerkt, hoewel ik me herinner dat ik rond die leeftijd eens naar een psychologisch onderzoek ben moeten gaan doordat mensen rondom mij een vermoeden van autisme hadden. Het is pas op de middelbare school dat door mijn leerproblemen steeds meer mensen ervan overtuigd raakten dat ik autisme had. Daarnaast kwam ik ook op een leeftijd dat ik alsmaar beter van mezelf besefte dat ik als persoon heel introvert was en vaak moeilijk mijn plaats in een groep kon vinden. In zekere zin voelde het krijgen van de diagnose dan ook als geruststellend aan, omdat ik eindelijk wist wat er aan de basis van mijn moeilijkheden lag. Ik heb er ook nooit moeite mee gehad dit te aanvaarden of heb het ook nooit als excuus gebruikt. Soms was ik wel onzeker over wat andere leeftijdsgenoten van mij zouden denken. De goede GON-begeleiding die ik op school kreeg, heeft me ook altijd enorm geholpen. Senne: Dat is iets wat ik nooit gehad heb, een goede begeleiding op school. Ik ben vaak van school veranderd, misschien heeft dat er iets mee te maken. Maar in mijn middelbare periode had ik het ook vaak moeilijk om mijn agressie onder controle te houden. Dat was de manier waarop het autisme bij mij vaak tot uiting kwam en dat heeft mijn traject op school er niet makkelijker op gemaakt. Maar anderzijds heb ik het er ook nooit moeilijk mee gehad om mijn autisme te aanvaarden. Wat waren de gevoelens en gedachten die jullie hadden toen jullie destijds naar het intakegesprek met de jobcoaches gingen. Senne: Op dat moment was ik anderhalf jaar werkloos en ik beschouwde dat toen echt als m’n laatste kans. Ik heb die periode honderden sollicitatiebrieven verstuurd en heb op anderhalf jaar tijd maar twee reacties gekregen, waarvan één van Passwerk. Stef: Ik heb dat toen heel anders beleefd, omdat ik op dat moment nog aan het studeren was. Het was mijn moeder die me heeft voorgesteld bij Passwerk te solliciteren en op dat moment besefte ik ook wel dat het voor mij niet eenvoudig zou zijn om werk te vinden in de journalistiek. Toen ik hoorde dat er bij Passwerk ook coaching voorzien wordt, herkende ik dat wel meteen vanuit de GON-begeleiding en dat trok me wel aan. Senne: Ik had op dat moment al van alles gedaan om wat bij te verdienen en ik kwam daardoor in een stadium dat het niet echt uitmaakte wat het werk precies inhield, zolang ik maar een echte job te pakken kon krijgen. Ik was dan ook heel blij dat ik eindelijk eens een positieve reactie kreeg om op sollicitatiegesprek te komen. Wat is het verschil dat de jobcoaching maakt voor jullie dagdagelijks functioneren op het werk? Stel dat dit zou wegvallen, wat dan? Senne: Zelf heb ik altijd het meeste contact gehad met de SPOC’s (Single Point Of Contact) bij de klanten waarvoor ik al heb gewerkt. Ik vind de jobcoaching dan ook het belangrijkst tijdens de eerste twee weken van een nieuw project. De introductie door hen binnen het bedrijf, waarmee ze alles juist kaderen en aangeven hoe ik het beste kan werken, vind ik heel belangrijk. Daarna lukt het me wel om verder te werken met het aanspreekpunt binnen het bedrijf. Stef: Ook voor mij is de jobcoaching het belangrijkst in de beginfase. An, mijn jobcoach, begeleidt mij in het begin bijvoorbeeld altijd naar de juiste bushalte zodat ik goed weet hoe mijn traject eruit ziet. Ze stelt zelfs vaak voor om in het begin mee de trein te nemen, wat ik wel altijd afsla. Maar ze laat echt niets aan het toeval over en dat heb ik bij de start van een nieuwe samenwerking wel nodig. Ook de opvolgingsgesprekken in de beginfase vind ik heel goed. Ik heb het wel nodig om af en toe een babbel te kunnen doen en te kunnen vertellen hoe het verloopt. Ik zou dat niet kunnen doen tegen mensen die ik bij de klant nog maar amper ken. Senne: Daar heb ik het ook moeilijk mee. Bij mijn huidige project zijn er bijvoorbeeld veel zaken die stroef verlopen, zoals het op tijd opleveren van de taken waaraan ik kan werken. Ik ben heel blij dat mijn jobcoach er dan is om dit in mijn plaats naar het bedrijf te communiceren, want ik vrees altijd dat dit overkomt als kritiek op hen. Stef: Ik denk dus dat we kunnen stellen dat we de jobcoaching niet graag zouden missen. Stelling: klimmen op bedrijfsladder is voor mij geen doelstelling en dat zal het ook nooit worden. Senne: Of dit binnen tien jaar nog zo zal zijn, weet ik niet zeker. Maar op dit moment ben ik gewoon blij dat ik een job heb en ben ik totaal niet bezig met hogere functies. Stef: Ik heb ook nog nooit de ambitie gevoeld om binnen een bedrijf carrière te maken en op die ladder te klimmen. Senne: Wat ik ooit wel graag zou willen, is dat ik – samen met andere mensen – de verantwoordelijkheid kan dragen over het werk dat gedaan moet worden. Maar voorlopig zou ik het nog niet zien zitten om dat erbij te nemen. Stef: Als ik goed ingewerkt ben binnen een bedrijf en in een bepaalde omgeving, dan zou ik het ook misschien wel zien zitten om een leidende functie aan te nemen, maar voorlopig ben ik met carrière maken of meer verdienen absoluut niet bezig. Als ik bijvoorbeeld kijk naar mijn vader, die heeft al bijna 25 jaar hetzelfde beroep op dezelfde plaats en doet dat nog altijd graag. Ik zoek ook eerder een stabiele job waarbij ik niet teveel ups en downs hoef te beleven. Senne: Ik zie mezelf niet weggaan bij Passwerk. Ik zou dit kunnen doen tot aan mijn pensioen. Stef: Promotie maken binnen Passwerk gaat volgens mij in zekere zin ook wel door mezelf inhoudelijk te verbeteren en bijkomende opleidingen te volgen. Het gaat tegenwoordig ook meer om de skills waarover je beschikt, dan puur om de diploma’s die je op zak hebt. Zeker binnen Passwerk is dat het geval. Senne: Ik kan deze stelling voor Passwerk anders kaderen en stellen dat het weinig waarschijnlijk is dat er Passwerkers zijn die graag naar de functie van jobcoach zouden evolueren. Stef: Goh, ik zou dat na verloop van tijd toch wel overwegen, mocht ik de kans krijgen om vanuit mijn ervaringen als test engineer anderen daarin te begeleiden. Ik heb trouwens lang getwijfeld om de lerarenopleiding te starten, maar mijn omgeving was toch niet zeker of dit iets voor mij zou zijn. Wat zonder Passwerk… Hoe zou jullie professionele loopbaan er dan uitzien? Senne: Ik zou het niet weten. Ik heb destijds alles geprobeerd, van horeca over een job bij de post tot een functie in een besloten werkplaats, maar dat laatste was ver onder mijn niveau. Toen nam ik simpelweg alles aan om toch maar bezig te kunnen zijn. Stef: In de tijd dat ik moest beginnen solliciteren, was ik er wel bang voor uiteindelijk een job te moeten aannemen waarin ik totaal niet pas of waarbij ik te maken zou krijgen met collega’s waarmee ik het niet zou kunnen vinden. Dan was de enige drijfveer het geld en dat zou jammer zijn. Bij Passwerk wist ik aanvankelijk ook niet precies wat ik moest verwachten, maar dat is uiteindelijk supergoed uitgedraaid. Ze weten hier hoe ze met mensen met autisme moeten omgaan en ik denk niet dat dit ergens anders zou kunnen. Ik was ook altijd bang voor de reacties tijdens sollicitaties indien ik zou vertellen dat ik met autisme te kampen heb. Dat probleem heb ik bij Passwerk nooit gehad. Senne: Mij hebben ze altijd gezegd dat je niet ver zult geraken als je dat tijdens sollicitaties vertelt. Stef: Ik denk ook wel dat dat klopt doordat mensen vaak toch een fout beeld hebben van autisme. Ik ben dan ook heel blij en opgelucht dat ik om te werken bij Passwerk een stabiele en veilige omgeving heb gevonden. Nu hoef ik niet van job naar job te springen en van interimbureau naar interimbureau. Senne: Bij Passwerk ben je ook nooit zeker van wat je zult moeten doen, maar je bent tenminste zeker van je loon en dat is een groot verschil met tijdelijke jobs via interimbureaus. Die onzekerheid van inkomen was absoluut niet aan mij besteed. Interview met Stef Afbeelding: test engineer Stef aan het werk achter zijn bureau. Hoe lang werk jij al bij Passwerk? Ik werk nu al bijna anderhalf jaar voor Passwerk. Heb je hogere studies gevolgd? Ja, ik heb een professionele bachelor in de journalistiek. Had je vóór Passwerk al ergens anders gewerkt? Nee, ik had wel al vrijwilligerswerk en studentenjobs gedaan, maar dit is mijn eerste voltijdse baan. Wat was jouw belangrijkste motivatie om bij Passwerk te solliciteren? Wat mij het meeste aansprak was de kans om in een auti-vriendelijke werkomgeving te kunnen werken. Ik zag meteen dat dit een unieke opportuniteit was en die wou ik niet laten voorbijgaan. Nu ben je aan de slag bij de FOD Mobiliteit in Brussel. Wat houdt jouw opdracht hier precies in? Bevalt het je? Bij de overheidsdienst ben ik verantwoordelijk voor het ontwerpen en uitvoeren van testcases voor verschillende applicaties. De applicaties die zij gebruiken worden voornamelijk gebruikt voor het registreren van rijbewijzen, nummerplaten, maar bijvoorbeeld ook van licenties voor treinbestuurders. Om op tijd in Brussel te geraken, moet ik elke dag vroeg opstaan, maar intussen is dat routine geworden. De mensen waarmee ik samenwerk zijn heel vriendelijk en het bevalt me hier uitstekend. Put je voor jezelf veel voldoening uit het werk dat je bij Passwerk doet? Ik haal veel voldoening uit de positieve feedback die ik krijg, zowel tijdens als aan het einde van een project. Als de klant tevreden is, dan ben ik ook tevreden. Wat is er voor jou belangrijk om in een werkomgeving goed te kunnen functioneren? Het is belangrijk een goede werkattitude en een positieve instelling te hebben. Je moet je ook flexibel kunnen opstellen, want je weet nooit zeker waar je terechtkomt. Wat zijn volgens jou jouw grootste troeven als softwaretester? Mijn grootste troeven zijn volgens mij mijn flexibele instelling en mijn aandacht voor details. Een verzorgd voorkomen en een goed humeur helpen natuurlijk ook altijd. Zijn er ook bepaalde zaken bij het testen van software waarmee je telkens moeilijkheden ondervindt? Soms gebeurt het weleens dat een opdracht onduidelijk is of dat er wat testdata ontbreken. Wat ook kan voorvallen, is dat de applicatie die je moet testen door een defect stilligt. Hoe probeer je daar dan mee om te gaan? Zoek je meteen hulp of ga je eerder zelf op zoek naar een oplossing? Wanneer er onduidelijkheden zijn, dan probeer ik zo snel mogelijk om verduidelijking te vragen. Indien de communicatie op afstand verloopt, kan het soms even duren voor je een antwoord hebt, maar meestal is het probleem wel snel opgeklaard. Ik probeer wel eerst zelf een oplossing te zoeken, maar uiteindelijk is het toch het beste de hulpvraag te stellen. Als een applicatie stilligt, dan is er natuurlijk weinig wat je kunt doen. Dan moet je gewoon afgaan op wat je begeleider zegt en hopelijk kun je dan snel terug verder met testen. Ik zoek dan meestal een taak waar de applicatie niet voor nodig is. Hoe verloopt je contact met je begeleider binnen de FOD Mobiliteit? Is hij of zij een meerwaarde voor jou? Een goed begeleider biedt zeker een meerwaarde, vooral wanneer je op locatie werkt. Ik ben heel tevreden met mijn huidige begeleidster. Zij is mijn aanspreekpunt op kantoor en ze is altijd vlot bereikbaar. Ondervind je soms moeilijkheden met collega’s omwille van je ASP? Nee, tot nu toe heb ik wat dat betreft nog geen problemen ondervonden. Mijn beperking komt eigenlijk weinig tot nooit ter sprake. Hoe zie jij je toekomst binnen Passwerk? Ik hoop dat ik nog vele jaren bij Passwerk kan blijven en dat ik de afdeling in Hasselt verder kan zien groeien. Tot slot, welke tip zou je toekomstige collega’s bij Passwerk willen meegeven? Ik begrijp dat het niet evident is om de eerste stap naar nieuw werk te zetten. Maar als je de juiste ingesteldheid hebt en je toont een goede inzet, dan komt de rest vaak vanzelf. Interview met Dries Afbeelding: Dries poseert lachend voor een parkachtige achtergrond. Hoe lang werk je al bij Passwerk? Ik ben een paar maanden na het assessment in april bij B-Logistics begonnen, dat was begin juli. Heb je hogere studies gevolgd? Ja, interactieve multimedia design (IMD) aan de hogeschool . Ik heb dit één jaar en twee maanden gedaan, tot ik besefte dat het mij niet lag. Het was een studierichting die te veel creativiteit van mij vroeg. Heb je voor Passwerk nog ergens anders gewerkt? Neen. Wat was jouw grootste motivatie om bij Passwerk te solliciteren? Ik deed het vooral omdat ik tijdens IMD al beseft had dat testen en nieuwe dingen uitproberen mijn ding was. Ook het feit dat Passwerk een bedrijf is dat écht met ASS werkt heeft mijn keuze bepaald. Nu ben je aan de slag bij B-Logistics in Brussel. Wat houdt jouw opdracht daar precies in? Regressietests automatiseren in CIS. CIS is een grote databank met wagens, treinen en orders. Momenteel moet ik testen of al de wagens op de trein mogen . Alle foute combinaties worden getest om te zien of die correct weergegeven worden. Put je voor jezelf veel voldoening uit het werk dat je bij Passwerk doet? Ja, het is heel interessant een nieuw project te leren kennen en ermee te leren werken. Wat zijn volgens jou jouw grootste troeven als softwaretester? Ik heb heel veel geduld en ga ook methodisch te werk. Ik heb een heel goed oog voor details. Zo heb ik hier al een paar interessante bugs gevonden. Zijn er ook bepaalde zaken bij het testen van software waarmee je telkens moeilijkheden ondervindt? Op het moment gaat alles nog heel vlot, het is nog maar het eerste project. Hoe verloopt je contact met je begeleider binnen B-Logistics? Is hij een meerwaarde voor jou? Het contact met Kim en andere collega’s verloopt heel vlot. Ze zijn heel vriendelijk en maken tijd vrij om op mijn vragen te antwoorden. Het overleg op maandagochtend (planning van de opdrachten voor de startende week) en vrijdagnamiddag (overlopen van de voorbije week) ervaar ik als een belangrijke meerwaarde. De concrete verwachtingen worden dan duidelijk voor mij. Ook weet ik of ik dan goed bezig ben of niet. Die korte opvolging is noodzakelijk voor mij. Ik ga ’s middags ook met het team in het cafetaria mee eten en op donderdag eten we samen dürüm. Ondervind je, omwille van je ASS, soms moeilijkheden met collega’s? Neen, helemaal niet. De collega’s weten van mijn ASS. Qua sociale contacten is voor mij het moeilijkst naar de mensen toe te stappen, ik ben verlegen om de eerste stap te zetten. Vermits de collega’s hier naar mij toe komen, ervaar ik daar geen problemen mee. Hoe zie jij je toekomst binnen Passwerk? Ik denk niet echt aan de toekomst. Ik hoop vooral veel nieuwe dingen en bedrijven te leren kennen. Ik hou van afwisseling en nieuwe uitdagingen. Tot slot, welke tip zou je je toekomstige collega’s bij Passwerk willen meegeven? Zorg dat je nieuwsgierig blijft en nieuwe dingen wilt ontdekken, vooral nieuwe bugs (lacht ). Dubbelinterview met Gunther en Ronald Afbeelding: Test engineers Gunther en Ronald aan een partytafel voor een schrijfbord Afbeelding: Ronald en Gunther staan voor hun whiteboard Ronald en Gunther werken al geruime tijd voor Passwerk bij de VDAB. Ronald werkt al lang het langst bij deze klant, Gunther houdt hem al een hele tijd gezelschap. Ze werken er in het QA-testteam onder leiding van Ronald Fierens samen met nog een Passwerker, Seth. Seth is twee jaar geleden aan het testteam toegevoegd. Hier lees je meer over hun ervaringen bij de VDAB. Hoe lang werken jullie al bij Passwerk? Ronald: Ik werk nu ongeveer acht jaar bij Passwerk en zeven jaar op dit project bij de VDAB. Gunther: Ik werk sinds zeven en een half jaar bij Passwerk en zit sinds drie en een half jaar op dit project. Hebben jullie nog meer ervaring opgedaan binnen Passwerk? Ronald: Vóór dit project heb ik in Brussel enkele maanden bij De Watergroep gewerkt. Daarnaast heb ik enkele cursussen gevolgd via zelfstudie, onder meer de beginselen van HTML, CSS en webdesign. Gunther: Ik heb enkele kortere projecten gehad bij de Vlaamse overheid. Daarna heb ik ervaring kunnen opdoen bij bpost. En verder nog enkele korte werkervaringen bij de Gouden Gids en op de FOD Economie. Ook ik heb enkele zelfstudiecursussen HTML , CSS, Webdesign en Eclips gevolgd. Waaruit bestaat jullie opdracht? Verschillen die van elkaar? Is jullie opdracht afgestemd op jullie kwaliteiten? En is jullie opdracht in de loop van de tijd veranderd? Ronald: Ik focus me binnen het team vooral op de testanalyse. Aan de hand van meetings, features (stukken toepassing die zullen ontwikkeld worden) en het sprokkelen informatie bij analisten, ontwikkelaars en andere contactpersonen, schrijf ik manuele tests en pas deze in een globaal testplan/teststrategie in. Die kan ik dan verder ontwikkelen, in samenwerking met de testcoördinator. Ik voer de tests manueel uit en maak gebruik van Testlink en Jira om de bugs te loggen. Daarnaast stel ik een sprintplanning op en ik zit deze ook voor. En verder neem ik ook deel aan meetings en demo's, om zo de nodige informatie te vergaren en mijn eigen input te geven. Ik ben door de jaren heen binnen de VDAB kunnen evolueren van het uitvoeren van tests over het schrijven ervan binnen een specifiek stuk van de toepassing tot het doen van een end-to-end testanalyse en het manueel schrijven en bewaken hiervan over de verschillende toepassingen heen. Gunther: Ik voer, net zoals Ronald, tests manueel uit. Daarbij hoort ook het reproduceren van bugs en het rapporteren ervan. Daarnaast focus ik me meer of exploratory testing en destructive testing, want daar ligt mijn sterkte. Ook mijn opdracht binnen de VDAB is geëvolueerd. In het begin lag mijn verantwoordelijkheid bij het bekijken van gegevens in de database en via de applicatie gegevens toevoegen aan de database. Daarna ben ik scenario’s gaan uitvoeren in de applicatie om ze goed te leren kennen. Ten slotte heb ik hierdoor mijn eigen teststrategie kunnen bepalen. Ons takenpakket is eigenlijk geleidelijk op onze kwaliteiten afgestemd. Wat zijn volgen jullie die kwaliteiten? Ronald: Analyseren en duidelijk opstellen van stappenplannen. Gunther: Realistische scenario’s bedenken waar niemand anders op kan komen, en ik word graag uitgedaagd om een toepassing 'stuk te krijgen'. Seth: Ik heb een scherp oog voor details (ik vind de kleinste zaken zonder moeite). Jullie werken hier met drie Passwerkers op hetzelfde project. Vinden jullie dit fijn? Ronald: Het is zeker fijn om met andere Passwerkers samen te werken. Elk hebben we onze eigen kwaliteiten en tekortkomingen die we door in teamverband te werken optimaal op elkaar kunnen afstellen. Bovendien begrijpen Passwerkers elkaar goed, waardoor we nóg beter kunnen samenwerken. Gunther: Het is geweldig omdat we elkaar zo beter leren begrijpen en doordat we met drie zijn kunnen we onze sterke punten nog meer uitvergroten. Hierdoor kunnen we op sociaal vlak groeien en staan we meer open voor elkaar en naar anderen toe. Moeten jullie veel met elkaar samenwerken? Hoe verloopt deze samenwerking? Samen: De samenwerking loopt als een goed geoliede machine. Ook het sociaal contact onder elkaar en met de collega’s die niet van Passwerk zijn loopt heel vlot en aangenaam.  Ondervinden jullie soms problemen met elkaar of met andere collega's omwille van jullie ASS? Wat durft er al eens moeilijk te verlopen? Ronald: Neen, we steunen elkaar waar mogelijk, zodat stresssituaties ofwel vermeden worden ofwel snel opgelost geraken. Door de gedrevenheid goede tests te willen schrijven en door op kwaliteit te blijven hameren, zullen sommige collega’s eerder last van ons hebben dan omgekeerd, maar uiteindelijk weten ze ook wel dat wat wij doen bijdraagt tot de algehele kwaliteit van de software. Bij releaseprocessen met veel te kort op elkaar komende deploys kan het wel al eens zwaar worden. Binnen het QA-testteam kunnen we gerust zeggen dat heel het team als één man naar voren komt en dat we elkaar steunen en helpen waar mogelijk. En dikwijls ook veel plezier maken zonder het werk uit het oog te verliezen. Zo hoort een team te zijn (een gelukkig team is een goed team) en we zijn blij dat we daar deel van uitmaken. Gunther: Neen, we helpen elkaar snel uit de problemen door onze ervaring te delen.  Er zijn wel regels, maar doordat die geregeld door omstandigheden niet gevolgd worden, kan het wel moeilijk voor mij worden. Vergaderingen zijn voor mij lastig, want er is vaak een overload aan informatie die op een weinig gestructureerde manier wordt gebracht, maar er is afgesproken dat ik niet aanwezig hoef te zijn. De collega’s lichten me achteraf wel uitgebreid in over wat op de vergaderingen besproken werd. Wat vinden jullie interessant aan de job van test engineer? Komt jullie opdracht binnen de VDAB tegemoet aan jullie verwachtingen? Ronald: Als test engineer kan je een nuttige bijdrage leveren aan het beter functioneren van software. Binnen de VDAB krijgen we als tester heel veel vrijheid. Daardoor ben ik kunnen groeien tot waar ik nu ben: van het manueel uitvoeren van tests tot het opstellen van een volledig testplan. Zo kan ik een meerwaarde bieden binnen een kwaliteitsteam.  Op deze wijze ben ik eigenlijk een beetje m'n eigen baas (natuurlijk tussen de gestelde lijnen), wat heel veel voldoening geeft. Daardoor kan ik mezelf constant verbeteren en bijscholen én kom ik elke dag met plezier werken. Elke dag is er een nieuwe uitdaging en dat maakt de job ook telkens weer spannend. Gunther: Een toepassing al testend leren ontdekken en daar kennis uit halen. Dat helpt om realistische testscenario’s te bedenken. Ik krijg veel vrijheid, waardoor ik nóg betere scenario’s kan vinden en toepassingen nóg stabieler en klantvriendelijker kan maken. Dat geeft me veel voldoening. Ik kan haast niet wachten tot er een nieuw stuk toepassing beschikbaar komt om er mijn tests op los te laten. Hoe verloopt het contact met jullie begeleider binnen de VDAB? Is hij een meerwaarde voor jullie? We hebben een goed en open contact met Ronald Fierens. Hij maakt tijd voor ons, ook voor niet aan werk gerelateerde zaken, en hij tracht ons zoveel mogelijk stresssituaties te besparen. Hoe verloopt het contact met jullie jobcoach? Is ook zij een meerwaarde voor jullie? Wat het gesprek betreft is dit meestal netjes geregeld (bijvoorbeeld elke twee weken en als dat een keer niet mogelijk is, dan worden we daarvan op de hoogte gebracht). We kunnen veel delen met de jobcoach, en ook dat neemt stress weg. Hoe zien jullie jullie toekomst binnen Passwerk? Ronald:  Ik heb het liefst zo lang mogelijke projecten (laat me maar zitten bij de VDAB) en werk daarbij graag samen met andere collega’s van Passwerk. Ik wil ook graag mijn kennis en ervaring met andere collega's delen. Gunther: Ik hoop op veel projecten om zo nieuwe dingen te leren. Ik wil ook laten zien dat mensen met autisme veel meer kunnen dan soms van hen gedacht wordt. Verder wil ik mensen met autisme helpen, bijvoorbeeld door in scholen als gastspreker op te treden voor kinderen met autisme en hun ouders. Tot slot mag je eindigen met een citaat of een goede raad voor toekomstige collega's. Ronald: 'Autisme is een troef, geen beperking!' Als Passwerker kan je meer dan je soms denkt. Tracht dat dan ook uit te dragen en toon en gebruik de sterke kanten van autisme. Gunther: 'Durf vragen te stellen over regels en werkwijze.' Als je niets vraagt, dan geraak je niet vooruit, niet als persoon en ook niet met je werk. Interview met Kristof Afbeelding: Test engineer Kristof zittend aan een tafel. Hoe zag jouw loopbaan eruit vóór je bij Passwerk begon? Ik heb universiteit gedaan (natuurkunde en wiskunde) tussen 2003 en 2013. Ik heb gedoctoreerd in de wiskunde. Daarna heb ik nog twee jaar naar iets nieuw gezocht tot ik dan bij Passwerk kon beginnen. Hoe ben je dan bij Passwerk terechtgekomen? Ik had in het verleden al over softwarebedrijven gehoord die met ASS-mensen werkten, maar daar heb ik concreet nooit iets mee gedaan. In 2014 hoorde ik van mijn Raster-begeleidster over Passwerk en zij gaf me wat uitleg over hoe het bedrijf werkt. Ik heb ook een krantenartikel gekregen over de opening van Passwerk in Hasselt, met de suggestie daar te solliciteren. Ik had al een sollicitatie binnengestuurd, maar heb na het lezen van dat artikel toch nog eens extra gepord. Hoe ervaar jij je eerste opdracht bij Proximus? Het heeft toch mijn beeld van de werking van testen in de praktijk opengegooid. Er zijn puntjes waar ik over kan zagen, maar in het algemeen is het wel positief. Vind je voldoende uitdagingen in deze opdracht? Daar leef ik me wel in uit. Ik zoek altijd wat om dingen te doen en te leren. Ik heb nog niet veel echt moeten stilzitten. Soms zou ik het niet erg vinden als het wat rustiger zou gaan. Hoe verloopt de communicatie tussen jou en je begeleider bij Proximus? Mijn begeleiding probeert me goed te helpen en is altijd vriendelijk en voldoende respectvol voor mij. Ik zit nu wel veel meer met de test managers on the job samen. Die behandelen mij goed, al ligt de nadruk dan natuurlijk vooral op het werk zelf. Is het voor jou belangrijk bij de klant een centraal aanspreekpunt te hebben? Dat maakt me niet zoveel uit, eigenlijk. Al zit een bedrijf als Proximus wel vol met regeltjes over rapporteringen en aanvragen die altijd grondig besproken moeten worden met iemand die je goed genoeg kent. Misschien is dat wel belangrijk. De mensen die je moeten aanspreken zijn het best op de hoogte van wie je bent en wat je allemaal kan. Zeker als onervaren nieuwkomer weet je dat niet altijd zelf. Hoe verloopt het contact met je collega’s? Het valt me op dat het een drukke bedoening is. Heel veel collega’s zijn voortdurend in de weer. Dat maakt het soms moeilijk om zelf goed te leren hoe alles werkt en zelfs om je eigen opdracht uit te voeren want je bent vaak van anderen afhankelijk. Desalniettemin kan ik niet klagen over iemand die moedwillig onvriendelijk is geweest. Heb je nog contact met andere Passwerkers? Ik werk met een paar andere Passwerkers die ik tijdens de opleiding leerde kennen. We gebruiken onze lunch samen en ik kan tijdens het testen wel eens bij hen terecht als sommige testcases verwarrend zijn of de systemen niet mee zijn of om na te gaan hoe hún werk verloopt. Het is altijd goed te zien of je dezelfde problemen ondervindt en je kan van elkaar ook leren hoe je met problemen omgaat. Hoe verloopt het contact met je jobcoach? Ik zie Yolande om de twee weken en ze is bereid mijn lange monologen te aanhoren. Ik probeer er althans op te vertrouwen dat zij mijn moeilijkheden weet te mitigeren. Geeft zij een meerwaarde aan de invulling van jouw job bij Passwerk? Ik vertrouw hier zeker op. Als bemiddelaar kan zij mijn problemen en die van Proximus begrijpen en met elkaar verzoenen, zonder dat ik er uiteindelijk slecht uitkom. Ik vertel vrij over mijn moeilijkheden, zodat bij een conflict mijn visie alvast gekend is. Wat is voor jou belangrijk om in je werkomgeving goed te kunnen functioneren? Ik vind in deze job begrip en respect het allerbelangrijkste. Als tester hang je zo hard vast aan externe factoren en omgevingen. Het moet zo zijn, vind ik, dat wanneer je je best doet en iets lukt niet, men je voorthelpt en begrijpt. Ondanks de stress die deadlines met zich meebrengen, is het belangrijk dat je snapt dat een tester niet zomaar alles zelf kan oplossen en alleen kan doen wat binnen zijn toch beperkte mogelijkheden ligt. Daarnaast vind ik het ook fijn duidelijke opdrachten te krijgen en zo goed mogelijke middelen te krijgen om de opdracht uit te voeren. Niets is zo vervelend als een vage opdracht te krijgen waarvan je zelf niet weet hoe eraan te beginnen en er geen aanspreekpunt voor te vinden. Goede organisatie op dat vlak is dan zeker een troef. Het gaat echter soms om werken met onzekerheden en daardoor kan een goede organisatie niet altijd worden gegarandeerd. Dan zijn begrip en respect eens te meer van belang. Wat zijn jouw beste kwaliteiten? Ik ben iemand die niet stil kan zitten en die werk graag afgerond ziet. Ik probeer dingen te doen en als ik dat niet kan, dan ga ik door naar het volgende. Ik probeer mij te houden aan de nauwkeurigheid die ik kan opbrengen en stel me altijd open om – als ik onduidelijk ben geweest – dialogen aan te gaan. Ik kan mezelf wel organiseren en neem verantwoordelijkheden op waar ik kan. Zeker als ik gewezen word op opdrachten die ik echt kan doen. Ik denk dat ik ook goed concepten kan aanvoelen. Leg me zaken uit met de juiste parameters en ik werk veel beter dan dat je zaken uitlegt aan de hand van concrete gevallen. Dit werkt voor defecten, en ook voor processen. Waaraan zou je willen werken om nóg beter te kunnen functioneren?  Ik zou het liefst meer algemene toegangen kennen en die durven nemen. Soms voel ik me nog te afhankelijk van anderen en ligt de tijdsdruk wat aan de basis van niet te lang zoeken. Ook zou wat meer zelfzekerheid me geen kwaad doen. Niet te veel tijd verliezen met het nagaan van alle gegevens en niet te onzeker zijn voor het melden van defecten. Dit kan mijn werktempo versoepelen en contra-intuïtief toch mijn nauwkeurigheid ten goede komen. Interview met Tim Afbeelding: Test engineer Tim en Minister Alexander De Croo poseren met arm over elkaars schouder. Hoe zag jouw loopbaan eruit voordat je bij Passwerk terechtkwam? Ik heb eerst bij Nike zo'n zeven jaar in de logistiek gewerkt. Daarna heb ik enkele jaren als pc-technicus gewerkt, tot ik uiteindelijk bij Passwerk aan de slag ging. Wat is er, vergeleken met je vorige werkervaringen, anders aan werken bij Passwerk? De begeleiding door een jobcoach is voor mij persoonlijk echt een meerwaarde. Ik ben wel een zelfstandig persoon, maar de gedachte dat er toch iemand is waar je indien nodig op kan terugvallen, geeft me meer rust in mijn job. Waarom heb je bij Passwerk gesolliciteerd? Ik heb bij Passwerk gesolliciteerd, omdat in de eerste plaats de jobomschrijving me beviel. Dit is echt iets voor mij. Daarnaast had ik ook gelezen over de begeleiding door een jobcoach en dat gaf me echt het gevoel dat dit een job kon zijn waarin ik – vermits de mensen op de hoogte zijn van je autisme – mezelf kan zijn. Wat vinden je familie en vrienden ervan dat je bij Passwerk werkt? Ik krijg over het algemeen positieve reacties, vooral omdat ze ook wel merken dat ik me goed voel in mijn job. Je bent op dit moment niet bezig met het testen van software, maar met een quality assurance opdracht. Wat houdt je werk op dit moment precies in? Bevalt het? Op dit moment voer ik een project uit voor Elia. Momenteel heeft Elia de instellingen voor verschillende soorten beveiligingen en transformatoren in diverse Excel-bestanden staan, zonder dat er een duidelijke structuur in zit. Elia heeft nu een eigen databasesoftware ontwikkeld om al deze instellingen in onder te brengen. Onze taak bestaat erin al de instellingen aan de hand van Excel-bestanden naar deze nieuwe software te migreren en opzoekingen te doen in elektrische schema's. Ik vind het een interessant project omdat er op elektrische schema's toch bepaalde dingen opgezocht moeten worden en een hoge concentratie vereist is. Wat is er voor jou belangrijk om in een werkomgeving goed te kunnen functioneren? Voor mij is het belangrijk dat er duidelijke afspraken zijn in verband met de uit te voeren taken, de werktijden en de personen bij wie ik terecht kan indien er vragen zijn. Heb je, nu je bij Passwerk werkt, iets bijgeleerd over jezelf? Ik heb mijn diagnose van autisme pas in september 2013 gekregen. Sindsdien heb ik mezelf beter leren aanvaarden en begrijpen waarom ik soms dingen anders zie dan andere mensen. Passwerk heeft hierin een rol gespeeld, vermits ik nu ook contact heb met andere mensen met autisme en daardoor is het soms wel makkelijker te begrijpen waarom ik niet altijd dingen op dezelfde manier zie als mensen zonder autisme. Waaraan merk je dat je in jouw werksituatie voordeel haalt uit het feit dat je ASS hebt? Ik merk vooral dat het oog voor detail een groot pluspunt is en ook dat we op sommige vlakken anders redeneren en daardoor regelmatig fouten opmerken die anderen niet zien. Ook heeft het als voordeel dat we minder geneigd zijn sociale contacten te leggen en daardoor langdurig geconcentreerd kunnen werken. In welke werkomgeving functioneer je het best? Zijn er bepaalde aandachtspunten? Ik werk het best in een rustige omgeving waar niet te veel gepraat wordt. Ik vind het ook vrij belangrijk een vaste werkplek te hebben. Interview met Jeppe Afbeelding: test engineer Jeppe met blauwe T-shirt kijkt recht in de lens met op de achtergrond een deur en enkel fotokaders aan de muur. Hoe ben je bij Passwerk terechtgekomen? Wel, toevallig eigenlijk. Ik zag in Het belang van Limburg dat Passwerk in Hasselt een nieuw kantoor ging openen en dat het een IT-bedrijf is dat voor projecten mensen met autisme aannam. Ik dacht dat het om verschillende functies binnen jullie bedrijf ging. Daarom heb ik eerst via jullie website spontaan gesolliciteerd voor de functie van netwerkbeheerder voor het Hasseltse kantoor. Toen ik werd uitgenodigd voor een gesprek, was ik dan ook voorbereid op lastige netwerkvragen. Ik was even geschrokken toen ik hoorde dat het dus om de vacature van softwaretester ging, maar ze hebben me toen toch kunnen overtuigen het te proberen. Waarom heb je voor een job bij Passwerk gekozen? Ik was pas van school af en had al bij een aantal bedrijven gesolliciteerd. Ik spraak er eerlijk over mijn autisme, zodat dat later geen problemen kon geven. Ik kreeg na deze sollicitaties helaas maar weinig reacties. En als ik een reactie kreeg, dan had ik de indruk dat het ASS me tegenhield, waarschijnlijk ook omdat ik niet goed ben in het verkopen van mezelf. Vaak kreeg ik de reactie dat ze iemand hadden gevonden, maar een maand later was diezelfde functie weer vrij. Wat heb je gestudeerd? Kan je de vaardigheden uit je studies gebruiken voor je job bij Passwerk? Ik heb aan de PHL (laatste jaar PXL) Toegepaste Informatica gestudeerd, met als specialisatie Systemen en Netwerkbeheer. Het enige waar ik in deze brede opleiding geen enkele ervaring mee heb gehad, is eigenlijk het testen van programma’s en het maken van testcases, maar dat kwam wel aan bod in de opleiding bij Passwerk. Al de rest, het maken van use-cases, programmeren (java, C#, .net, VB, Python, bash enz.), netwerken (Cisco en databeveiliging) en systemen (Linux, Windows, zowel server als pc) had ik dan weer wel al gezien. Hierdoor was ik er makkelijk mee weg, maar als je moet wachten op je collega’s die nieuw zijn in dit soort dingen, dan gaat je concentratie daar soms onder lijden. Het zelfde effect hadden we bij de opleiding Selenium. Een collega uit het assessment, die samen met mij aan de PXL zat, en ikzelf vonden dat het niet te vergelijken was met het niveau en het tempo dat wij daar gewoon waren. Hoe heb je het assessment ervaren? Hoe verliep het contact met je collega’s? Het assessment had voor mij z’n ups en downs. Groepswerken zijn minder geschikt voor mij. Sommige opdrachten waren dan wel weer erg leuk, al begreep ik soms het doel of het nut van andere opdrachten niet. Als ik thuis over deze opdrachten vertelde, begrepen ze er ook het nut niet van, waardoor ik me haast vernederd voelde om als afgestudeerd netwerkbeheerder met het oog op een job als softwaretester bijvoorbeeld een kookopdracht uit te moeten voeren. Het was mijn jobcoach An die me telkens uitlegde waarom bepaalde ‘onnuttige opdrachten’ in het leven waren geroepen en zij heeft me overtuigd toch door te gaan. Daarvoor ben ik haar zeer dankbaar. De collega’s vielen in het algemeen heel goed mee. Ieder heeft zo zijn eigen persoonlijkheid, waardoor iedereen uniek is. Soms is dat niet heel positief, maar bij de meesten weegt de weegschaal door naar het positieve van hun eigenheid. Degene waar ik het best mee kon opschieten, was natuurlijk Sien. Maar dat komt vooral omdat we elkaar al kennen van de PXL. Wat doe je in je vrije tijd? In mijn vrije tijd heb ik als hobby miniatuurspelen. Hier hoort zowel het assembleren als het verven bij, waarbij ik heel detailgericht te werk ga. Maar het interessantste is natuurlijk het spel op zich. Het spelen gebeurt in Oberonn, een Hasseltse spellenspeciaalzaak. Daarnaast doe ik vooral dingen samen met mijn vriendin: naar de bioscoop, uit eten, wandelen met de hond… Momenteel zijn we iets aan het zoeken om samen te wonen, en daar steken we natuurlijk veel van onze vrije tijd in. Ook ben ik een vertrouwenspersoon geworden voor aantal van mijn vrienden. Ze weten dat als ik iets voor ze kan doen, ik altijd voor hen klaarsta. Als ze me nodig hebben en ik kan komen, ben ik ook zo snel mogelijk bij ze om ze bij te staan. Daardoor doe ik ook vaak dingen met mijn vrienden, zoals naar de bioscoop of naar een café gaan of deelnemen aan georganiseerde bordspelavonden. Je werkt nu al enkele maanden voor je eerste project bij het Vlaams Departement Mobiliteit en Openbare Werken. Wat moet je als test engineer precies doen en wat vind je van deze opdracht? Op dit moment moet ik Seleniumscripts die niet meer helemaal up-to-date zijn updaten en opnieuw laten werken. Dit neemt veel tijd in beslag, omdat het een complex programma is en de meeste scripts zeer uitgebreid zijn. Het werk loopt vlot, in mijn eigen tempo. Het heeft even geduurd voordat ik iets voor het team kon betekenen, want ik moest me nog in de applicatie inwerken en nog een aanvullende opleiding bij Passwerk volgen. Nu dit achter de rug is ben ik klaar voor het grote werk. Ik heb nu ook door dat deze job op zich ideaal is voor mij, want ik heb nu een vaste werkomgeving en een makkelijke treinverbinding van mijn huidige thuis. Ik hoop dat onze toekomstige woonst dezelfde voordelen zal bieden en ik zo een stabiele job kan behouden. Wat is voor jou belangrijk om in je werkomgeving goed te functioneren? Het belangrijkste vind ik aangename en geduldige collega’s. Ik doe mijn werk in mijn tempo. Ondanks het feit dat een groot deel van mijn collega’s op de vraag kalmte en rust zouden antwoorden, vind ik afleiding leuker. Zo word je niet ‘depressief’ als het werk wat saaier of eentoniger begint te worden. Begrijp me niet verkeerd, ik moet niet constant een telefoon of een alarm aan mijn oren hebben, maar me opsluiten in een kleine ruimte is niet aan mij besteed. Het is ook leuk dat er collega’s van mijn leeftijd zijn. Dan voel ik me minder eenzaam bij de al oudere werknemers. Mijn werkplek zoals ze nu bij MOW is, is op zich wel aangenaam. We zitten samen met de collega’s die ook aan de applicatie aan het werken zijn, maar het is er toch rustig. Als het werk boeiend is, dan let je niet op de afleidingen die er in een ruimte met meerdere mensen zijn. Vind je het fijn om op verschillende locaties te werken of zou je liever altijd op dezelfde locatie blijven? Hier heb ik een gemengd gevoel over. Omdat ik nog maar pas bij Passwerk ben, had ik liever eerst een paar kleine opdrachtjes gewild. Ik wist immers – gezien mijn achtergrond als netwerkbeheerder – niet goed of testwerk wel aan mij besteed was. Het project waar ik bij MOW aan werk, is een project van lange duur. Nu heb ik hier toffe collega’s waar ik nog even wat tijd voor nodig had om ze nog beter te leren kennen. Als ik bij een andere klant terecht zou komen, dan weet ik niet of de collega’s daar ook even leuk zouden zijn. Daar komt nog bij dat ik dan moet herbeginnen met iedereen te leren kennen en ik de enige nieuwe persoon in het team zou zijn. Wat zijn jouw goede kwaliteiten? Waaraan zou je willen werken om nog beter te kunnen functioneren? Ik probeer, als ze laten merken dat ze mijn hulp ook willen, zoveel mogelijk mensen te helpen. Zolang ik gemotiveerd ben, zet ik me ook 110 procent voor elk project in. Mijn sociale vaardigheden kunnen wel een boost gebruiken, maar ik ben daar mee bezig. Ook kan mijn werktempo nog wat hoger. Wat vind je van de ondersteuning die je jobcoach je geeft? An helpt me zeer goed. Zonder haar had ik het waarschijnlijk opgegeven, maar ze bleef me overtuigen dat de ‘rare’ onderdelen uit het assessment een doel hebben en dat die maar tijdelijk waren. Niet alleen voor mijn job is ze belangrijk, ook wat buiten mijn job gebeurt kan ik bij haar kwijt. Ze is ook echt geïnteresseerd in wat je te vertellen hebt. Om de een of andere reden helpt dit me ook echt om me op mijn gemak te stellen. Het helpt me ook dat ze van mijn eigen leeftijd is. Je hebt een betere vertrouwensband met mensen van dezelfde generatie. Misschien hebben oudere personen meer ervaring, maar als je ziet hoeveel de wereld op korte tijd al verandert, dan kan je beter iemand die net hetzelfde heeft meegemaakt vragen hoe hij of zij het heeft opgelost. En je kan ook bij jezelf zien dat je makkelijker begint te praten met iemand van je eigen leeftijd dan met iemand die wat ouder of jonger is dan jezelf. Dit is ook makkelijk te testen. Als je op de trein bij vreemden moet zitten, bij wie ga je dan het snelste zitten? Meestal bij leeftijdgenoten. Versta me ook niet verkeerd, als ik iets fout doe of het wil opgeven, dan krijg ik van An niet alleen raad en steun, maar als het nodig is ook een flinke trap onder mijn achterwerk. En dat is, denk ik, wat veel mensen met een ASS nodig hebben. Ik zie dat sommige mensen die ik ken en die ook een ASS hebben, te vaak ontzien zijn geweest. Ik ben daarom ook van mening dat mensen met een ASS zowel goede ondersteuning nodig hebben als mensen die zeggen wat ze moeten doen, anders worden we te 'lui' en zijn we zeker niet klaar voor de buitenwereld. Interview met Mike Afbeelding: test engineer Mike poseert rechtopstaand voor een muur. Mike, hoe ben je bij Passwerk terechtgekomen? Je mag me gerust een laatbloeier noemen. Pas sinds mei 2012, drie maanden na mijn 45ste verjaardag werd ben ik officieel multidisciplinair ASS-mens! Ik heb me gelukkig niet eerst door 45 jaar kommer en kwel moeten worstelen voor eindelijk de diagnose werd gesteld: ik leidde tot dan toe een betrekkelijk rustig, evenwichtig leven, met een normale, bevredigende bediendenloopbaan in het gewone werkcircuit. De meningen van werkgevers en collega’s in mijn twintigjarige loopbaan klonken nooit extremer dan 'enorm nauwkeurige en betrouwbare medewerker met een groot gevoel voor humor en een discrete klant- en collegavriendelijke aanpak'. Het was mijn partner die zich bij mijn bijwijlen overdreven egocentrische gedrag vragen begon te stellen en mij daar voorzichtig over aansprak. Tegen het einde van 2011 was ikzelf voldoende nieuwsgierig geworden om me toch eens te laten testen. Ik was zelf verbaasd over het resultaat van de screening, maar de diagnose verschafte me tegelijk eindelijk de sluitende inzichten in de typische kenmerken van mijn Aspiegedrag: natuurlijke en duidelijk onbedwingbaar sterke drang naar orde en regelmaat, mijn soms morbide angst voor onzekerheden in werksituaties, mijn uitgesproken voorkeur voor nauwkeurig doordachte schriftelijke communicatie boven snel geïmproviseerde telefonische contacten, mijn 'angst voor het onbekende', zoals mijn eerste psycholoog die ik in 2001 raadpleegde het verwoordde. 'Onderhuidse onrust' was er dus zeker wel, onrust die zich een paar keer in ernstig depressieve periodes vertaalde. Zodra de diagnose gesteld was, heb ik als typisch logisch denkende Aspie (mijn geliefde koosnaampje voor Asperger-mens) besloten dat ik evengoed van mijn 'nood' een deugd kon maken, en dus te proberen voor een bedrijf te gaan werken dat zo zeldzaam verstandig was om onze Aspiegeesten naar hun juiste economische waarde in te schatten. In december 2012 had ik me aangesloten bij de PASS-groep Oost-Vlaanderen, waartoe ook Roeland behoorde. Die laatste was vol lof over Passwerk, ik stuurde daarom in maart 2013 mijn sollicitatiebrief en sinds 4 maart 2014 ben ik dus Passwerk-medewerker. Waarom heb je voor Passwerk gekozen? Ik was ondertussen aan de Bibliotheekschool in Gent ook begonnen met een Initiatie in de Bibliotheek-, Documentatie- en Informatiekunde . De aanwervingsprocedure bij Passwerk duurde net lang genoeg om die éénjarige studie met succes te beëindigen – ik had mijn diploma net op zak toen de assessmentweken eindelijk begonnen. Het was kiezen tussen twee paden, maar aangezien Passwerk net de rode loper had uitgerold... Hoe zag je loopbaan eruit voor je bij Passwerk begon? Na mijn studies vertaalkunde ben ik als commercieel-administratief bediende meteen het bedrijfsleven ingestapt. Voor één van die jobs vroegen ze mij het computernetwerkje van dertien mensen in het oog te houden. Uiteraard wilde ik dat alleen maar doen als ik ook écht begreep wat ik deed. Zo ben ik Dummies-boeken beginnen te lezen en voelde ik steeds beter hoe goed IT bij mijn gestructureerde aanpak paste. Bij het zoeken naar een volgende job ben ik dan bewust bij IT-gerelateerde bedrijven gaan solliciteren, en heb zo acht en een half jaar voor een IT-distributeur gewerkt, nog altijd als commercieel-administratief medewerker, maar in steeds technischer functies. Hoe heb je het assessment en de opleiding ervaren? Had je een goed contact met je collega's? Een zeer fijne ervaring was dat, zowel het assessment als de opleiding. Het assessment was natuurlijk de langste sollicitatieronde ooit, drie weken lang, maar met een heel laag stressniveau en heel wat echt leuke en grappige momenten. De opleiders van M2Q waren tegenover ons compleet zichzelf, geen spatje 'we moeten hier speciaal ons best doen om alles voor die Rare Mensen uitgelegd te krijgen'. Ik denk dat dat nog het allerbelangrijkste punt was. Het liet ons alle zes ontdooien en enthousiast en actief studeren. Vanuit Aalst naar Berchem betekende voor mij elke dag heel vroeg opstaan en twee keer anderhalf uur met de trein, heen en weer, maar geen enkele dag stond me tegen. Vind je het fijn om op verschillende locaties te werken of zou je liever altijd in dezelfde testomgeving blijven? Ik voel me wel degelijk graag verbonden met het werk en met het bedrijf waarvoor ik het uitvoer, maar voor ultrakorte opdrachten wordt dat natuurlijk erg moeilijk. Een hapklaar brokje tussen twee langere opdrachten in, dat lijkt me dan wel weer een leuke afwisseling.Hoe ervaar jij de opdracht bij MIVB? Dat is meteen de diepe kant van het vijftig-meterbad! 'Vlooi dat analysedocument van 138 pagina's voor de nieuwe website van de business-to-businessafdeling maar uit, en creëer alle testcases die je aan de hand daarvan kunt bedenken', tot daar de instructies. 'Niet voor beginnertjes', zou je dan zeggen, maar dat ben ik nu net wél, voordien nog nooit één testcase op papier gezet. Doordat er echter nog alle tijd voor de oplevering van de website was – de IT-afdeling van de MIVB is constant met een dozijn verschillende projecten bezig – kon ik echt alles rustig in mijn eigen tempo onderzoeken en ontdekken, en mijn volgens-het-boekjeaanpak (zoals we die in de opleiding van Jürgen van M2Q hebben gezien) bleek bij mijn directe oversten alleen maar lof te oogsten. Dat boekje hadden ze bij de MIVB duidelijk nog niet gelezen, en ze vinden het wel mooi. Vind je voldoende uitdaging in deze opdracht? De MIVB behandelt haar medewerkers als volwassenen, er zit niemand constant over je schouder mee te kijken of en wat je precies doet. De uitdaging bestaat er dus in jezelf tot de best mogelijke prestaties te brengen, en dat is me mijn hele carrière altijd al aardig gelukt. Hoe verloopt de communicatie tussen jou en je begeleider bij MIVB? Is het voor jou belangrijk bij de klant een centraal aanspreekpunt te hebben? Mijn officieel aangeduide begeleider heeft het altijd erg druk, maar als ik hem nodig heb, dan is hij er meteen. Voor mijn eigenlijke opdracht zijn er heel wat andere collega's die ik met specifieke vragen kan aanspreken. Zoals ik al zei, het gaat om een volwassen manier van omgaan met de medewerkers, iedereen helpt elkaar, we moeten, als er wat is, niet altijd eerst naar mama of in dit geval papa lopen. Hoe verloopt het contact met je andere collega’s? 'De andere collega's', dat is dé factor die maakt dat ik zo graag voor de MIVB werk. Ik kan me niet herinneren me in een job ooit al zo snel zo op mijn gemak te hebben gevoeld. Met duizenden medewerkers die letterlijk van alle hoeken van het land komen toegestroomd om elke dag samen te werken, is een zeer open bedrijfsgeest gegarandeerd. Mijn directe collega's appreciëren duidelijk mijn persoonlijke stijl en die heeft mij in die vijf maanden tijd zelfs al enkele echte vrienden opgeleverd. Heb je nog contact met andere Passwerkers? Passwerk zendt continu haar zonen (en een paar dochters) uit, ook alweer naar alle hoeken van het land, en dus hebben we nauwelijks weet van elkaar en van wat we precies doen. Mijn eerste vijf werkmaanden zijn voorbijgevlogen, ik blijf 's avonds regelmatig in Brussel hangen en in het weekend bij collega-vrienden, en dan heb ik thuis nog een partner en een paar heel specifieke, typische aspergerbezigheden. Als ik tegenwoordig nog érgens stress voel, dan is het wel van 'so little time, so much to do'. Dat zal wel een heel goed teken zijn, zeker? En dat ik elke werkdag om vijf uur opsta, om zoveel mogelijk leuks en nuttigs in één dag te kunnen doen... Ik probeer die bovenste beste Roeland – mijn allereerste contact bij Passwerk – er ook nog bij te krijgen, een goed voornemen voor het nieuwe jaar, het is weer een paar maanden geleden dat we elkaar nog zagen. Hoe verloopt het contact met je jobcoach? Geeft zij een meerwaarde aan de invulling van jouw job bij Passwerk? Ook daar weer een zo heerlijk volwassen aanpak: Lien geeft ons niets meer en niets minder dan wat we écht nodig hebben. Ik onthou voor altijd dat ze tijdens mijn evaluatiegesprek na de allereerste assessmentweek, begin februari 2014, zei dat ze vrolijk werd van mij bezig te zien en te horen, en ik denk dat dat nog altijd aardig lukt. Wat is voor jou belangrijk om in een werkomgeving goed te kunnen functioneren? Die volwassen aanpak komt steeds weer terug: daarin zitten respect en vertrouwen, en die voeden dan weer je zelfrespect en zelfvertrouwen. Wat zijn jouw beste kwaliteiten? Waaraan zou je nog willen werken om nóg beter te kunnen functioneren? Eerlijkheid en openheid, zou dat niet zijn wat ons allemaal, alle aspergerbroeders en -zusters met elkaar verbindt? Dat zit gewoon in onze bedrading, het is onze defaultstand. Het hangt helemaal van onze omgeving af of wij het aandurven al onze DIP-switches in die lekker comfortabele defaultpositie te laten staan. Driewerf hoera voor de MIVB dus! Voor mijn huidige, allereerste opdracht bij de MIVB lijkt tot nu toe alles zo vanzelfsprekend te verlopen, dat ik op dit ogenblik nauwelijks werkpunten opmerk die ik niet lekker vind gaan. Vanaf dit jaar begin ik aan de uitvoering van mijn helemaal zelfgeschreven testcases, en misschien dat ik dan zal merken dat ik zal moeten werken aan het inperken van mijn natuurlijke drang om alles 'volgens het boekje te doen'? Ik weet het jullie over een halfjaar te zeggen ! Interview met Kristiaan Afbeelding: Kristiaan aan het werk achter zijn bureau. Kristiaan, hoe ben je bij Passwerk terecht gekomen? Een vriendin van mijn moeder had over Passwerk gehoord, en dat aan mijn moeder doorgegeven. Zelf was ik toen nog niet zo druk bezig met auti-vriendelijk werk te zoeken, ik had mijn diagnose nog maar recent gekregen toen, maar na zelf in het journaal van Eén een korte reportage over Passwerk te hebben gezien, heb ik zelf toch de eerste stap gezet door mijn cv te mailen. En gelukkig heb ik dan eigenlijk redelijk snel, na vier maanden ongeveer, de CEBIR-tests kunnen laten afnemen en kon ik vlot aan het proces deelnemen. Waarom heb je voor Passwerk gekozen? Ik had nog maar recent mijn diagnose gekregen en het was toen nog een beetje zoeken wat verder te doen. Passwerk kwam geregeld in de media, het leek mij het enige bedrijf dat professioneel met mensen met autisme omging en ze echt effectief nuttig in dienst stelde. Dus dacht ik: ‘Waarom niet? Laten we dat eens proberen’. En dat is zeer goed meegevallen. Hoe zag jouw loopbaan (leven) eruit vóór je bij Passwerk begon? Hm, niet echt fijn om eerlijk te zijn, ik heb mijn diagnose pas laat in mijn leven gekregen, vier of vijf jaar geleden. Ik altijd geprobeerd in een ‘normaal’ circuit mee te draaien, maar dat kon ik niet aan. Ik had veel last van depressies, kon mijn studies daardoor niet afmaken en kon ook nooit lang een vaste baan houden. Na een zware periode kreeg ik van het OPZ in Geel de diagnose ‘depressie en tekenen van autisme’ en werd ik in een dagopvang ‘beziggehouden'. Dat beviel me niet. Op aanraden van een vriendin liet ik me zorgvuldig testen bij Indigo, en daar kreeg ik dan eindelijk een duidelijk antwoord, ik had autisme. Eindelijk kon ik de nodige begeleiding zoeken om een gezond en aangepast leven op te bouwen. Hoe heb je het assessment en de opleiding ervaren? Had je een goed contact met je collega’s? Het assessment en de opleiding erna waren met momenten best wel moeilijk voor me. Plots moest ik voltijds actief zijn. Maar ik heb het overleefd, mede door de steun van de jobcoaches en van mijn moeder. Het was ook soms een beetje moeilijk om bij sommige collega’s raakpunten te vinden, maar het waren allemaal zeer vriendelijke rustige mensen. En zelf probeerde ik dan ook beleefd en vriendelijk terug te zijn. Het was wel een beetje vreemd meer mensen te zien die een beetje zoals ikzelf zijn, meestal ben ikzelf degene die de enige ‘rare’ is. Vind je het fijn om op verschillende locaties te werken of zou je liever altijd in dezelfde testomgeving werken? Ik denk dat ik toch graag lang op eenzelfde locatie zit, zo leer ik de omgeving en het werk beter kennen, en weet ik ook beter wat men van me verwacht en kan ik beter aan de noden voldoen. Ik heb het geluk dat ik na het behalen van mijn ISTQB meteen bij Belfius kon beginnen en dat ik nog altijd hier mag werken. Zo ben ik gegroeid in het werk hier en zijn ze zeer tevreden met wat ik doe. Waaruit bestaat jouw huidig takenpakket? Ik ben al aanzienlijke tijd vast ingesteld om de Mobile Banking apps op tablets en smartphones te testen. Het gaat vooral om regressietests en om dynamisch werken. Omdat niet altijd een vast scenario is voorzien, moet ik vooral op mijn vorige ervaringen en kennis van deze apps afgaan en goed nadenken wat alle mogelijkheden en combinaties van handelingen zijn. Wat vind je van deze opdracht? Het is wel leuk, het lijkt telkens op een grote complexe puzzel. Het is zoeken naar wat ik allemaal kan doen en waar misschien nog naar gekeken moet worden om de ervaring voor de klant zo comfortabel mogelijk te maken. Wat vind je ervan om met andere Passwerkers te werken? Zoals eerder gezegd is het wel fijn ook andere mensen te zien die een beetje dezelfde ervaringen en moeilijkheden als ik ondervonden hebben. Maar soms gaat het leggen van contacten daardoor een beetje moeilijk. Bovendien heb ik in mijn vrije tijd nogal wat heel gefocuste interesses en kan ik daardoor niet altijd even vlot over andere zaken meepraten. Hoe verloopt de communicatie tussen jou en de klant? Die verloopt zeer goed denk ik, ik heb een vast aanspreekpunt voor mijn opdrachten en verder doen we ons best voor iedereen enthousiast en vriendelijk te zijn. Is het voor jou belangrijk bij de klant een centraal aanspreekpunt te hebben? Dit is voor mij een zeer grote meerwaarde. Als ik zou moeten beginnen met zelf rond te vragen wie mij opdrachten moet geven, dan denk ik dat ik een beetje verloren zou kunnen lopen. Het is zeer handig duidelijk te weten wie bepaalt wat moet gebeuren. Hoe verloopt het contact met de andere collega's bij Belfius? Ik heb niet echt veel contact met andere collega’s op de werkvloer, ik probeer wel altijd vriendelijk en beleefd te zijn, maar vooral mij bezig te houden met mijn werk en de opdrachten. Wat is voor jou belangrijk om in een werkomgeving goed te kunnen functioneren? Niet veel afleiding en vooral dat het er niet te warm is, ik heb nogal snel last van de hitte, dus is airco altijd zeer aangenaam! Wat zijn jouw beste kwaliteiten? Dat kan ik moeilijk van mezelf zeggen, ik probeer altijd beleefd te zijn, door te zetten tot iets zo goed mogelijk af is en vooral behulpzaam te zijn. Waaraan zou je nog willen werken om beter te kunnen functioneren? Mezelf beter leren kennen, en een beetje meer discipline zou ook wel handig zijn. Ik zou graag ook nog meer ervaring opdoen en kennis verwerven inzake testen en het IT-gebeuren in het algemeen. Ik kom uit een heel andere richting, en voor mijn huidige opdrachten heb ik beide nog niet echt nodig, maar voor latere opdrachten zou het handig zijn mezelf misschien wat meer ‘expert’ te kunnen voelen. Wat vind je van de ondersteuning die de jobcoach jou geeft? Haar begeleiding is zeer nuttig, in het verleden werd ik in mijn werk niet ondersteund en dat had zeer nadelige gevolgen. Ik voel me nu veel beter begrepen en op mijn gemak. Nu weet ik dat er iemand is die me volgt en die ik kan vertrouwen. En die problemen die ik niet meteen zelf zie, op correcte wijze kan aankaarten. Hoe heeft Passwerk jouw leven veranderd? Passwerk is bijna wonderbaarlijk op het juiste moment in mijn leven gekomen, ik was net in het proces van mezelf te leren kennen en om te gaan met mijn autisme. Ik woonde ongeveer een halfjaar alleen. In Aarschot, geholpen door begeleid wonen van het Kids. Ik was dus druk bezig met het opbouwen van een nieuw leven en met Passwerk dat er op het juiste moment bij kwam, voel ik dat ik de voorbije drie jaar een enorme weg heb afgelegd. Dat is iets wat ik me aanvankelijk niet had kunnen inbeelden. Ik heb over mijn capaciteiten en taken nog nooit zoveel dankwoorden gehoord, dat ik het nog altijd bijna niet geloof… Zijn er zaken die je toch nog anders wou zien? Het enige wat ik me op dit moment kan zeggen is dat ik misschien wat meer bijscholing of bijkomende cursussen had verwacht. Zo zouden we professioneel nog meer kunnen uitblinken. Maar het is mogelijk dat ik dit denk omdat ik uit een niet-IT-omgeving kom. En wie weet, volgend jaar op de grote LARP misschien een paar bekende Passwerkgezichten op bezoek? Interview met Nathan Afbeelding: Nathan aan het werk achter zijn bureau. Hoe ben je bij Passwerk terechtgekomen? Een tante heeft me over Passwerk geïnformeerd. Zij had de vacature gelezen en heeft ze naar mijn ouders gestuurd. Waarom heb je voor Passwerk gekozen? Het is een perfecte aanvulling op mijn interesses en hobby's. In mijn vrije tijd ben ik voornamelijk met computers bezig, zowel voor het spelen van games als om mezelf verder in het ontwikkelen van software te verdiepen. Hoe zag jouw loopbaan eruit voor je bij Passwerk begon? Ik kwam net van school voor ik bij Passwerk begon. Als schoolverlater is het niet eenvoudig om vast werk te vinden. Mijn werkervaring situeert zich vooral in de wereld van interim- en vakantiewerk. Ik heb na mijn schoolperiode, om mijn kennis op dat vlak te verbreden, ook nog een cursus multimedia en webdesign gevolgd. Hoe heb je het assessment en de opleiding ervaren? Had je een goed contact met je collega’s? Er was een goede sfeer en ik kwam met alle collega’s goed overeen. Momenteel heb ik nog altijd een goed contact met Paul, waarmee ik samen op een project bij Delaware zit. Het voordeel van samen op een project te zitten is dat je elkaar beter begrijpt en elkaar kan helpen. We hebben elk onze sterktes en zwaktes en we kennen elkaar. Tijdens de theoretische opleiding was het wel moeilijk om de hele tijd geconcentreerd en aandachtig te blijven. Praktijkoefeningen gaan me beter af. Vind je het fijn om op verschillende locaties te werken of zou je liever altijd in dezelfde testomgeving werken? De locatie maakt me niet uit. Ik ben vrij flexibel in de samenwerking met anderen en voor het takenpakket dat ik krijg. Bereikbaarheid is voor mij wél belangrijk, want ik ben aangewezen op het openbaar vervoer. Een rustige werkplek zorgt ervoor dat ik me beter kan concentreren. Hoe ervaar jij de huidige opdracht bij Delaware? Het is een vrij complex project dat al ver gevorderd was vooraleer wij mee zijn beginnen testen. We hebben dus een uitgebreide opleidingsperiode gehad. Vooral het omgaan met de terminologie, die gelinkt is aan het project, met afkortingen en andere onderdelen kostte wat tijd om onder de knie te krijgen. Maar dit verloopt steeds beter, waardoor we ook steeds zelfstandiger kunnen werken. Hoe verloopt de communicatie tussen jou en je begeleider bij Delaware? Hij is niet altijd fysiek aanwezig, maar dat is ook niet nodig. We kunnen hem, als er vragen of problemen zijn altijd mailen of aanspreken op de chat. Ik zit er samen met een andere Passwerker en we hebben ook veel aan elkaar. Is het voor jou belangrijk om bij de klant een centraal aanspreekpunt te hebben? Dat maakt het in ieder geval wel makkelijker, aangezien we niet altijd weten welke ontwikkelaar we voor specifieke problemen het best aanspreken. Een centraal aanspreekpunt biedt hier meer zicht op en kan ons naar de juiste persoon doorverwijzen. Hoe verloopt het contact met andere collega’s? Goed, als we vragen hebben dan stellen we die aan elkaar. Ze staan hier ook altijd voor open. Heb je nog contact met andere Passwerkers? Ik heb er een aantal op Facebook en Seth kende ik al buiten Passwerk. Veel contact is er met Passwerkers die op een ander project zitten niet. Passwerk organiseert om de drie à vier maanden een Passwerkcafé, waar we wel de gelegenheid hebben om elkaar te ontmoeten. Hoe verloopt het contact met je jobcoach? Goed, als ik vragen of problemen heb kan ik bij haar terecht. Geeft zij een meerwaarde aan de invulling van jouw job bij Passwerk? Ja, ze verduidelijkt mijn opdrachten en zorgt voor een goede samenwerking met de klanten. Wat is voor jou belangrijk om in een werkomgeving goed te kunnen functioneren? Een rustige omgeving met een goede verlichting. Verder kan ik wel vrij zelfstandig werken zodra ik weet wat van mij verwacht wordt. Mijn achtergrond en ervaring in ICT zijn hier zeker een meerwaarde. Wat zijn jouw beste kwaliteiten? Het inzicht in hoe computers en programma's werken en de basiskennis van programmeercodes zorgen ervoor dat ik goed kan inschatten waar zich fouten kunnen voordoen. Waaraan zou je nog willen werken om nog beter te kunnen functioneren? Ik zou graag mijn kennis in programmeertalen willen uitbreiden en leren werken met automatiseringsprogramma's. Interview met Jelle Afbeelding: Jelle poseert zittend voor zijn bureau. Dag Jelle, hoe zag jouw loopbaan eruit vooraleer je bij Passwerk bent beginnen werken? Ik heb enkel stages gedaan onder de vorm van GIBO-contracten. Ik heb als magazijnier, webdesigner en orderpicker gewerkt. De meeste van deze stages werden vroegtijdig afgebroken omdat men vond dat ik te traag werkte. Ik was te gedetailleerd en te voorzichtig bezig. Het waren voor mij dan ook geen positieve ervaringen. Waarom heb je op een gegeven moment besloten bij Passwerk te solliciteren? Via De Kiem had ik van Passwerk gehoord. Ik ben dan op de site gaan kijken en wat ik daar las, sprak me aan. Testwerk in combinatie met begeleiding leek me zeer interessant. Ik heb dan meteen mijn CV verstuurd en zo is het gestart. Heb je door Passwerk bepaalde zaken geleerd? Ja. Ik heb leren testen en nieuwe tools leren kennen. Andere mensen zeggen ook dat ik zelf veranderd ben sinds ik bij Passwerk aan de slag ben. Ze vinden me spraakzamer en opener. Zelf kan ik moeilijk zeggen of ik anders ben. Wel is het goed dat ik nu kan doen waar ik goed in ben. Ik krijg nu meer respect en voel me goed op het werk. Met welke opdracht ben je momenteel bezig? Ik ben nu een applicatie en een website aan het testen bij RSVZ. Ik moet testscenario's opmaken en uitvoeren. Waar ben je voor je huidige opdracht erg goed in? In SQL en VBScript. Ik doe ook meerdere projecten tegelijkertijd. Vroeger kon ik dat absoluut niet, maar nu lukt het wel omdat ik me goed voel en ik het werk goed kan. Word je anders benaderd door mensen zodra ze weten dat je een ASS hebt? Door vrienden en familie niet, op het werk misschien wel. Ik merk zo'n zaken niet echt. Maar ik heb veel vrienden met autisme, dus daar kan ik zeker mezelf zijn. Heb je er iets aan dat ook je collega’s binnen Passwerk een ASS hebben? Soms wel, soms niet. Ik werk samen met twee andere Passwerkers en we kunnen over het werk wel veel informatie met elkaar uitwisselen. Dit geeft wel een zeker gevoel van veiligheid. Ik vind het makkelijker omgaan met mensen met autisme die mondig zijn. Ik weet dan goed wat ik aan die mensen heb en dat vind ik het best. Welke tips heb jij voor anderen om hun communicatie met jou te optimaliseren en de samenwerking met je optimaal te laten verlopen? Wees duidelijk in wat je zegt en doet. Ik kan niet tegen achterklap. Zeg zonder omwegen wat je denkt, maar wel op een opbouwende manier. Aan negatieve kritiek heb ik niks. Wat vinden je familie en vrienden ervan dat je nu bij Passwerk werkt? Ze zijn blij dat ik een stabiele job heb gevonden waar ik mij goed in voel. Nu moet ik niet meer op zoek naar werk, waardoor ik rustiger ben en ook dat vindt mijn omgeving goed. Ze moeten zich minder zorgen maken of het wel goed komt met mij. Zou jij andere personen met een ASS aanraden bij Passwerk te komen werken? Zeker. Het testwerk, de begeleiding en het samenwerken met andere mensen met autisme is leuk! Wat vind jij voor jezelf zo belangrijk aan het werken bij Passwerk? De persoonlijke ondersteuning die je krijgt en het werken met de computer. Interview met Bert Afbeelding: Bert aan het werk achter zijn computer. Afbeelding: Test engineer Bert test een applicatie op zijn computer met twee schermen. Bert, waarom heb je voor Passwerk gekozen? Na tien jaar in een gewone IT-job, vond ik nog altijd niet dat het echt vlot liep. Geen enkele baan leek echt perfect voor mij. Het soort werk wel, maar ik had nog altijd geen werkomgeving gevonden die echt bij me paste. Met een ASS-diagnose vond ik daar min of meer een verklaring voor, maar nog altijd geen job waarbij ik me goed zou voelen. Tot ik Passwerk ontdekte. Hun omschrijving van het werk en vooral ook de werkomgeving die ze aanboden, sprak me erg aan. Wat is er anders aan werken bij Passwerk? Ik heb nu de zekerheid dat ik altijd bij iemand terechtkan. Bij Belfius kan ik nu altijd terecht bij één van de drie toffe dames die als mijn begeleidsters zijn aangeduid. Zijn staan altijd open voor mijn vragen en zij zorgen ervoor dat ik altijd weet wat van mij wordt verwacht. Dat apprecieer ik enorm. En natuurlijk is er mijn jobcoach van Passwerk zelf (ook zij is een toffe dame) die me opvolgt en om de twee weken op het bedrijf zelf langskomt om met mij en mijn begeleiders te praten en eventueel waar dat nodig mocht zijn bij te sturen. Kan je iets vertellen over je huidige opdracht? Ik test alle functionaliteiten van de website voor e-banking van Belfius en ik test de mobiele apps op smartphones en tablets. Ik help ook bij het maken, uitvoeren en aanpassen van de testdesigns. Wat is voor jou een voorwaarde om op de werkvloer goed te functioneren? Dat ik duidelijke instructies krijg, het liefst met een visueel voorbeeld erbij. En dat ik iemand heb die me steeds zegt wat ik moet doen, of geregeld vraagt of ik nog weet wat te doen. Voel jij je anders behandeld door het feit dat de collega’s weten dat je ASS hebt? Passwerk had hen goed op mijn komst voorbereid, dus wisten ze wat ze van mij konden verwachten of niet mochten verwachten. De eerste weken was hun houding tegenover me veeleer aftastend. Ze waren nog op zoek naar wat wel of niet kon, maar nu, na een jaar, ben ik gewoon één van hen. Is het voor jou belangrijk dat de buitenwereld op de hoogte is? Zeker, want zo weten ze dat ik, als ik niet actief aan gesprekken deelneem, niet zomaar asociaal, ongeïnteresseerd of contactgestoord ben. Er bestaat in de maatschappij niet overal een evenwichtig en genuanceerd beeld over ASS. Hoe zou jij ASS uitleggen aan een niet-autistisch iemand? ASS is een andere manier om de werkelijkheid waar te nemen. Welke tips heb jij voor anderen om hun communicatie met jou te optimaliseren? Verwacht niet dat ik op dezelfde manier reageer als iemand zonder autisme, weet dat ik verbaal niet zo sterk ben maar schriftelijk wél goed kan communiceren. Zeg wat je bedoelt en gebruik niet te veel impliciete boodschappen of ongeschreven regels. Heb je, nu je bij Passwerk werkt, iets bijgeleerd over jezelf? Dat er toch een job voor mij bestaat waar ik me goed bij kan voelen. Zou je andere mensen met ASS aanraden bij Passwerk te komen werken? Ja. De mensen van Passwerk weten hoe ze met autisten moeten omgaan, welke hun pluspunten en hun beperkingen zijn. Hun persoonlijke aanpak zorgt voor een geschikte werkplek. Test je graag software? Ik heb altijd graag anderen op hun fouten gewezen, dus is dit de ideale job voor mij. Vind je dat mensen met ASS effectief betere softwaretesters zijn? We hebben meer oog voor detail en zijn minder snel tevreden met het eindresultaat. Wat zijn jouw beste kwaliteiten? Ik ben flexibel wat betreft zitplaats, werkuren en taken. Dat is niet direct een eigenschap die je bij autisten zou verwachten, maar ze wordt wel geapprecieerd. Interview met Emmanuel Afbeelding: test engineer Emmanuel “Werken brengt altijd stress met zich mee, alhoewel het wel meevalt en met de tijd vermindert. Vóór Passwerk was ik werkloos, en toen had ik de stress van economische onzekerheid over de toekomst. Economisch ‘meerwaardig’ zijn biedt ook een zekere zelfwaardering.” Hoe heb je Passwerk leren kennen? Mijn moeder had in de krant een artikel gelezen over een bedrijf dat zich specialiseert in het tewerkstellen van personen met autisme, en zij vertelde me erover. Waarom heb je voor Passwerk gekozen? Het feit dat Passwerk zich inzet om mensen met autisme te begeleiden en werk te geven, viel me meteen enorm op. Ik kon dus de kans om te werken op een aangepast niveau en in een ondersteunende omgeving niet laten liggen. Wat deed je in de periode vóór Passwerk? Ik heb de school verlaten toen ik zestien was, en sindsdien ben ik een autodidact. Ik studeerde dus veel over mijn interesses via het internet. Daarnaast speelde ik veel videospelletjes en deed ik aan gewichtheffen. Welke studies heb je gedaan? Tot mijn zestiende heb ik op verschillende scholen gezeten, waaronder een paar maanden in de Filippijnen en een tweetal jaar in de Verenigde Staten. Je hebt een tijd in de VS gewoond? Ja, ik heb ongeveer twee jaar in Louisiana gewoond, in het zuiden van de VS. Ik ging daar naar de middelbare school. Het eerste jaar was echt geen positieve ervaring, maar in het tweede jaar ben ik overgestapt naar een school met strengere normen op het vlak van punten. Daar deed ik het beter. Een groot verschil was dat ik in de VS een topstudent was en ik zelfs een paar vrienden had. In België had ik het veel moeilijker en waren mijn punten dan ook minder goed. Ook de mensen zijn heel anders. Ik vond de Amerikanen veel optimistischer en interessanter, terwijl ik hier niemand met dezelfde mentaliteit vond. Hoe heb jij het cultuurverschil tussen de VS en België ervaren? Wat vroeg van jou de meeste aanpassing? De ideeën van vrijheid, individualisme en kapitalisme, die zeer aanwezig zijn in Amerika, waren voor mij een echte blikopener. Daar ontstond mijn huidige interesse in politiek. Eigenlijk moest ik me vooral op dat vlak aanpassen toen ik terug naar het sociaaldemocratische België kwam. Een grote aanpassing toen ik naar daar ging, was het racisme dat vooral in het zuiden van de VS nog zeer goed voelbaar is. Ook zijn de mensen er veel religieuzer dan hier. Wat viel je bij je terugkeer in België op? Terugkeren naar België vergde een immense aanpassing. In vergelijking met het zonnige Louisiana was België koud en donker. De manier waarop een school daar is ingericht, strookt eigenlijk beter met mijn autisme, en aanpassen aan school hier bleek onmogelijk. Het is dan ook daarom dat ik besloot autodidact te worden. De aanpassing was te moeilijk voor mij. Heb je momenteel nog contacten met vrienden of kennissen in de VS? Neen, geen enkel contact. Het is voor mij moeilijk om in contact te blijven met mensen die ik niet regelmatig zie. Maakt het voor jou een verschil uit om in het Nederlands of Engels opdrachten uit te voeren? Ik kan in beide talen werken – dat is niet echt een probleem voor mij – maar ik denk dat ik toch het Engels liever gebruik omdat dat ook de taal is die ik thuis en op het internet gebruik. Zou je graag naar de Verenigde Staten terugkeren om er te gaan wonen? Ik zou op dit moment, vanwege de huidige politieke en economische situatie, zeker niet willen terugkeren, en ik zie dat niet snel veranderen. Waar werk je nu en wat voor werk doe je daar? Momenteel werk ik bij Manuchar als test engineer. Ik voer de testcases uit en pas ze aan. Ik schrijf ook nieuwe test cases. Houden de mensen op het werk rekening met jouw autisme? Jazeker, ik krijg gestructureerde gesprekken die elke werkdag steeds op hetzelfde tijdstip plaatsvinden en ik word voornamelijk met rust gelaten. Kan je nog tips geven aan mensen op de werkvloer of in het dagelijkse leven om rekening te houden met mensen met autisme? Een goede tip is mensen met autisme veel ruimte te geven en het voor hen zeker niet te druk maken. Wat vind je van de jobcoaching vanuit Passwerk? Ik stel de jobcoaching erg op prijs. De ondersteuning helpt enorm. Welke hobby's heb je? Ik speel videospellen, ik wandel met mijn hond, ik doe aan gewichtheffen en ik leer over alles waar ik geïnteresseerd in ben via artikels en podcasts op het internet. Kan je ze combineren met het werken voor Passwerk? Tijdens het werken kan ik ook naar muziek en podcasts luisteren terwijl ik test cases uitvoer. Wat betekent autisme voor jou? Autisme is voor mij vooral moeite hebben met sociale interacties en snel overgestimuleerd te raken. Ik kom dus soms wat raar over bij mensen en als een plaats te druk is, dan moet ik er weggaan en me op een donkere, rustige plek terugtrekken. Ik probeer er dus voor te zorgen zo weinig mogelijk in dat soort situaties terecht te komen. Gelukkig heb ik mijn zus om me te helpen met veel dingen waar ik moeite mee heb, zoals naar de winkel gaan. Heb je meer of minder stress in jouw leven sinds je bij Passwerk werkt? Werken brengt altijd stress met zich mee, alhoewel het wel meevalt en met de tijd vermindert. Vóór Passwerk was ik werkloos, en toen had ik de stress van economische onzekerheid over de toekomst. Economisch ‘meerwaardig’ zijn biedt ook een zekere zelfwaardering. Is testen van software een droomjob voor jou? Een kantoorjob waarin ik word ondersteund voor mijn autisme en waarvoor ik geen middelbaar diploma nodig heb is, vergeleken met de werksituatie die ik me had ingebeeld vóór ik door Passwerk werd aangenomen, echt fantastisch. Interview met Jimmy Afbeelding: test engineer Jimmy Afbeelding: test engineer Jimmy aan het werk achter zijn computerscherm bij Smals “Als ik een bug gevonden heb, dan vind ik dat wel leuk. Dan kan ik de collega’s ook eens opjagen. Meestal complimenteren ze me dan. Ze klagen in elk geval niet. ‘Goed gevonden’, of zoiets zeggen ze dan. Ik denk dat we hier allemaal een gelijkwaardige rol spelen. Enerzijds met het vinden van fouten, anderzijds met het herstellen van die fouten, of het aanbrengen van verbeteringen.” Hoe ben je precies in ICT terechtgekomen? En bij Passwerk? Al sinds mijn twaalfde ben ik veel met computers bezig. Ik had interesse voor ICT, maar voor mijn zestiende bestond daar op school niet echt een opleiding voor. Tot in mijn vijfde middelbaar, toen was er ineens de optie Informaticabeheer. Ik vind het nog altijd een interessant domein, maar programmeren lag mij niet echt. Toen ik afgestudeerd was, keek ik naar wat nog mogelijk was. In mijn zoektocht naar werk ben ik bij testing uitgekomen, via Passwerk. De VDAB had me aangeraden bij hen een test af te leggen. In verder studeren was ik niet erg geïnteresseerd. Het kan misschien wel tof zijn om nog op de schoolbanken te zitten, maar ik zou er niet veel meer leren, denk ik. Het was een fijne tijd, maar ik zou niet terug willen. Ben je blij dat je ervoor gekozen hebt om bij Passwerk in dienst te treden? Ik ben blij dat ik altijd op een goede werkplaats aan de slag kan, er wordt op voorhand nagegaan of het haalbaar is en hoe de collega’s zijn. Bovendien moet ik niet al te veel zelf naar werk zoeken! Je bent pas 21. Op jouw leeftijd zitten velen nog op die schoolbanken. Hoe voelt dat? Mijn leeftijdsgenoten kom ik soms nog tegen op de trein. Sommigen studeren hier in Gent. Het voelt voor mij normaal aan. In het begin vond ik het wel een beetje raar om de jongste te zijn, maar uiteindelijk raak je daar wel aan gewend. Collega’s behandelen me toch allemaal als gelijke. Dit is pas mijn tweede werkervaring. Ik werk nu anderhalf jaar voor Passwerk en sinds februari op een project bij Smals. Ik heb voordien nog even als orderpicker gewerkt in een bedrijf dat hospitaalgoederen distribueert. Bij deze job gaat alles vlot, ik heb geen last van stress. De uren liggen ook goed. Wat ik voordien gedaan heb, was met nachtploegen en zo. Dagwerk is veel beter. Hoe verliep het eerste contact? Ik ben hier in maart begonnen. Ik vind dat ik goed ontvangen ben, ik leerde snel iedereen kennen. Intussen ken ik alle collega’s ook bij naam. Ze hebben mij niet al te veel lastiggevallen, in het begin toch. De vragen kwamen allemaal achteraf. Ze hebben mij gewoon het programma gepresenteerd en ik ben dan beginnen rondkijken hoe ik eraan moest beginnen. Ik werd niet meteen overdonderd met allerlei vragen. Wel heb ik gemerkt dat ze vanaf het begin al wat grapjes maakten. Dat vond ik wel leuk. Het team is vrolijk en springlevend, heb ik gemerkt. Ik heb er geen slechte dingen over te zeggen. Aan de werkplek moest ik even wennen, vooral dan aan het systeem van de tijdsregistratie. Die was ik in het begin vaak vergeten. Eén keer was ik een hele dag vergeten in te klokken en had ik geen idee wat ik moest doen. Dan moest ik rondvragen hoe dat ik dat kon oplossen. Wat houdt het project waaraan je werkt precies in? Ik werk op het project Gotot GT – Gelijktijdige Tewerkstelling. Dat gaat over de RSZ-aangifte voor mensen die in het buitenland werken maar in België wonen. Het is nogal een juridisch thema, sterk afhankelijk van de wetgeving. In het begin heb ik veel in het programma en in de documentatie erover rondgekeken. En ook veel vragen gesteld aan mensen die al langer op het project werken. Het was in het begin wel wat moeilijk om mijn vragen te formuleren, maar na een tijd lukte dat wel. Mijn rol is, denk ik, vooral ervoor te zorgen dat fouten zo snel mogelijk uit het programma verdwijnen, zodat het uiteindelijk minder kost om problemen op te lossen dan wanneer dit niet systematisch was gebeurd. Als je achteraf nog fouten vindt, dan is dat nooit goed, dan nemen ze een veel grotere hap uit je budget. Als ik een bug gevonden heb, dan vind ik dat wel leuk. Dan kan ik de collega’s ook eens opjagen. Meestal complimenteren ze me dan. Ze klagen in elk geval niet. ‘Goed gevonden’, of zoiets zeggen ze dan. Ik denk dat we hier allemaal een gelijkwaardige rol spelen. Enerzijds met het vinden van fouten, anderzijds met het herstellen van die fouten, of het aanbrengen van verbeteringen. Bij Smals vind ik dat er een goede balans is tussen de tijd om te testen, de tijd om bugs op te lossen en tegelijk nieuwe zaken toe te voegen. Het evenwicht ligt echt wel goed. Wat vind je van je collega’s? We babbelen vaak onder collega’s. De meesten zijn programmeurs. Het gaat vaak over computers, maar ook over games en zo. Af en toe gaan we tijdens de middag allemaal samen naar een frituur of een andere eetgelegenheid. Ja, ik vind het een leuke bende. Werk is belangrijk, maar het is toch fijner als je er ook nog eens plezier bij hebt. En eens goed lachen mag ook. Er is niet één collega waar ik in het bijzonder mee optrek. Ik ben even goeie vrienden met ze allemaal. Is het voor jou van belang dat er bij de klant een centraal aanspreekpunt is? Ja, dat is belangrijk want daardoor weet ik precies bij wie ik met mijn vragen over het project terecht kan. Is voor jou de jobcoaching vanuit Passwerk belangrijk? Ja, een gesprek over eventuele problemen kan altijd wel handig zijn. Wat vindt jouw omgeving (je familie, je vrienden) ervan dat je nu bij Passwerk werkt? Zij vinden dat goed, goed dat ik toch iets gevonden heb wat ik graag doe. Wens jij nog lang als softwaretester aan de slag te blijven of zou je liever op korte of langere termijn andere activiteiten uitvoeren? Ik zou het helemaal niet erg vinden dit op lange tijd te blijven doen. Zou jij andere personen met ASS aanraden bij Passwerk te komen werken? Nee! Anders is er geen werk meer voor mij! (lacht) Grapje, ik zou het aanraden omdat testen wel fijn is, en het echt zeer veel voldoening geeft. Interview met Kevin Afbeelding: test engineer Kevin “Eerlijk gezegd, ik vind dat als het over jobs gaat, autisten sowieso beter zijn dan gewone mensen. Minder complexen, meer en beter werken. Een volledig uit mensen met ASS bestaand bedrijf zou de concurrentie compleet verpulveren. Meer oog voor het detail, minder gepraat, meer focus, véél meer structuur, duidelijkheid zo transparant als glas en tóch een even goede werksfeer.” Had je al gewerkt voordat je bij Passwerk begon? Voor ik bij Passwerk begon, heb ik in Noord-Ierland als webdesigner en pc-technicus gewerkt. Hier in België heb ik gewerkt in de supermarkten Delhaize en GB. Hoe viel dat werk mee? Hard werk voor weinig geld, in feite. Maar bij Delhaize was er wel een enorme collegialiteit. Waarom heb je voor Passwerk gekozen? Werk waarbij ik niet moet verbergen wie ik ben? Waarom niet! Hoe heb je het assessment en de opleiding ervaren? Had je een goed contact met je collega’s? Ik vond het assessment en de opleiding interessant en ik had er een positief contact met de collega’s. En dat is maar goed ook, want anders had ik nu niet zo goed met de andere Passwerkers op het werk overweg gekund.Wat is anders aan werken bij Passwerk? Volgens mij is het net hetzelfde als bij om het even welk privébedrijf, behalve dat iedereen kan omgaan met autisme. In andere bedrijven is niet iedereen daartoe in staat. De combinatie van onbegrip en onwetendheid doet een mens soms vreemd reageren. Kan je iets vertellen over je huidige opdracht? Het is een project dat al in de eindfase zit, een groot gedeelte zit zelfs al in productie maar is nog niet getest geweest. Dat is nu mijn job. Requirements, testlabs en testcases aanmaken en die dan ook uitvoeren. Wat is voor jou een voorwaarde om op de werkvloer goed te functioneren? Mijn autisme mag voor collega’s geen excuus zijn om mij niet zoals de eerste de beste andere collega normaal te behandelen. Voel jij je anders behandeld door het feit dat de collega’s weten dat je ASS hebt? Doordat zo goed als iedereen op de vloer weet dat ik autisme heb, voel ik me ook meer op mijn gemak. Ik heb niks te verbergen en dat straalt dan weer af op de collega’s, waarvan ik het gevoel heb dat ze me appreciëren. Die appreciatie straalt zich dan weer af op mij, en ik vind het heel tof om geapprecieerd te worden dus ben ik op mijn beurt extra vriendelijk en goedgemutst, en zo draait de cirkel door. Is het voor jou belangrijk dat de buitenwereld op de hoogte is? Ik heb liever dat alleen vertrouwelingen dit weten. Niet iedereen kan even goed met autisme omgaan. Maar dat is bij Passwerk geen optie en voorlopig heb ik het geluk excellente collega’s te hebben. Er bestaat maatschappelijk niet altijd een evenwichtig en genuanceerd beeld over ASS. Hoe zou jij ASS uitleggen aan een niet-autistisch iemand? Dat gaat niet, om dezelfde redenen waarom je normale mensen niet over dezelfde kam kunt scheren. Autisme is te divers om er één enkele uitleg aan te geven. Ik kan enkel zeggen wat míjn autisme inhoudt, en dat dat compleet verschillend kan zijn van dat van andere Passwerkers. Welke tips heb jij voor anderen om hun communicatie met jou te optimaliseren? Let op wat ik zeg, niet hoe ik het zeg. Het is de boodschap die belangrijk is, mijn intonatie kan soms fout zijn. Wat vind je van het werken met een jobcoach? Fantastisch. Je hebt altijd een back-up, iemand waar je vragen aan kunt stellen, iemand waar je op kunt terugvallen, iemand die los van het project staat en die je daardoor kunt vertrouwen. Maar ik heb wel geluk gehad dat onze twee persoonlijkheden zo goed overeenstemden. Heb je iets bijgeleerd over jezelf nu je bij Passwerk aan de slag bent? Ik werk onbewust véél te snel. Niet dat ik fouten maak, maar mijn tempo ligt zo hoog dat ik te snel om nieuw werk moet gaan vragen. Zou je het andere mensen met ASS aanbevelen bij Passwerk te komen werken? En als je dat zou doen, waarom zou je hen dat aanraden? Niet iedereen is goed met computers, laat staan geïnteresseerd in het testen van programma’s, maar aan zij die aan die voorwaarden voldoen: absoluut! Het is goed betaald, je moet niet verbergen wie je bent, je mag gerust op je eigen tempo werken en er is structuur en duidelijkheid in overvloed. Test je graag software? Het was niet meteen het eerste waar ik aan dacht toen ik afgestudeerd was en me afvroeg welke job ik ging doen, maar nu ik het aan het doen ben, wenste ik soms dat Passwerk hier vroeger mee begonnen was zodat ik er vroeger van gehoord zou hebben. Wat zijn jouw beste kwaliteiten? Ik ben zeer stressbestendig, ik panikeer dus niet snel als er eens iets verandert. Ik werk ook snel en ben uiterst betrouwbaar. Vind je dat mensen met ASS effectief betere softwaretesters zijn? Eerlijk gezegd, ik vind dat als het over jobs gaat, autisten sowieso beter zijn dan gewone mensen. Minder complexen, meer en beter werken. Een volledig uit mensen met ASS bestaand bedrijf zou de concurrentie compleet verpulveren. Meer oog voor het detail, minder gepraat, meer focus, véél meer structuur, duidelijkheid zo transparant als glas en tóch een even goede werksfeer. Interview met Dominic Afbeelding: foto van test engineer Dominic. “Er wordt veel persoonlijker gewerkt. De jobcoaches letten er echt op met wie ze bezig zijn en leren je sterktes en zwaktes kennen. Hiermee wordt dan rekening gehouden bij de keuze van een project.” Heb je al gewerkt voordat je bij Passwerk begon? Ja, ik was ingeschreven bij verschillende interimbureaus. Door deze interims heb ik jobs gedaan als logistiek, magazijnwerk, bandwerk en winkelbediende. Hoe viel dat werk mee? Sommige jobs waren beter doenbaar dan andere, maar over het algemeen was er niets bij dat ik lang zou hebben volgehouden. Hoe heb je Passwerk leren kennen? Mijn moeder had het voorgesteld. Van waar zij het kent, weet ik niet. Sprak je dit direct aan? Op het eerste moment had ik niet zo’n goed beeld over het werk zelf. Ik was vooral geïnteresseerd in het concept van werk hebben. Daardoor heb ik dus niet zoveel informatie opgezocht over het bedrijf of het werk dat het biedt. Hoe vond je het intakegesprek? Werd alles duidelijk uitgelegd? Ik heb het intakegesprek twee keer moeten doen. De eerste keer kwam ik net van school en had ik geen ervaring met solliciteren. Daardoor kwam ik vrij ongeïnteresseerd over en hebben ze me niet aangenomen. Na een jaar ervaring te hebben opgedaan, ben ik opnieuw gaan solliciteren. Deze keer was ik beter voorbereid en wist ik waar ik op moest letten. Het gesprek zelf was duidelijk en ik had er achteraf een vrij goed gevoel bij. Waren de tests die je tijdens de selectieprocedure bij Passwerk moest afleggen moeilijk? De eerste paar tests dienden om je de manier van testen te leren kennen, die waren vrij simpel. Maar naargelang ik verder kwam, werden ze toch wel vrij moeilijk. Als ik ze opnieuw zou doen, dan zou ik voor de eerste tests meer mijn tijd hebben genomen om zo het concept beter in te laten zinken. Hoe verliep het assessment voor jou? Ik had over heel de lijn een goed gevoel. Alles ging vrij vlot en ik was er altijd van overtuigd dit het soort job was waar ik me goed in zou voelen en dat de jobcoaches er ook zo over dachten. Wat is er anders aan werken bij Passwerk? Er wordt veel persoonlijker gewerkt. De jobcoaches letten er echt op met wie ze bezig zijn en leren je sterktes en zwaktes kennen. Hiermee wordt dan rekening gehouden bij de keuze van een project. Ervaar je nu minder stress dan vroeger? Ik ben eigenlijk altijd al vrij stressloos geweest, dus veel verschil is er niet. Maar ik heb ook niet echt mogelijke stressverwekkers opgemerkt tijdens de projecten die ik al heb gedaan. Hoe lang werk je nu bij Passwerk? In februari 2011 is mijn assessment begonnen en in mei kreeg ik mijn eerste opdracht. Kan je iets vertellen over de opdrachten die je al hebt gehad? De meeste werkplaatsen boden een goeie structuur en ik had er goeie contactpersonen. In een paar gevallen was dit niet zo, maar dat was niet de schuld van Passwerk zelf. Deze projecten worden dan ook niet meer gegeven aan personen die ze niet aankunnen. Hoe was over het algemeen de begeleiding ter plaatse? Ik vond ze goed. Af en toe kwamen ze eens checken of alles nog goed ging, maar ik werd vooral gerust gelaten omdat ze merkten dat het zo goed ging. Als ik dan vragen had, dan werd er altijd op gereageerd. Hoe was het contact met de collega’s? Zowel met de collega’s van Passwerk zelf als met collega’s van de bedrijven gaat alles vlot. Wat is voor jou een voorwaarde om op de werkvloer goed te functioneren? Goede communicatie en correcte feedback, zodat ik weet wat van mij verwacht wordt, wat ik goed doe en wat beter kan. Voel jij je anders behandeld nu je collega’s weten dat je ASS hebt? Nee. Is het voor jou belangrijk dat de buitenwereld op de hoogte is? Ik zeg het meestal wel tegen mijn vrienden. Maar tegen collega’s vertel ik het enkel als het onderwerp aan bod komt. Het doet me niet zoveel of ze het nu wel of niet weten. Heb je tips voor vrienden en collega’s om anders met mensen met ASS om te gaan? Nee, de diagnose van ASS zegt niet veel over de persoon zelf. Je leert gewoon iemand kennen zoals hij is. Wat vind je van het werken met een jobcoach? Ik heb er momenteel nog niet zoveel nood aan gehad. Maar ik kan me inbeelden dat het voor andere mensen in een werksituatie wel een goede steun kan zijn. Heb je iets bijgeleerd over jezelf nu je bij Passwerk bent? Niet per se door het werk bij Passwerk. Wat vindt jouw omgeving ervan dat je nu bij Passwerk bent? Ik heb er geen speciale reacties op gekregen. Zou jij het andere mensen met ASS aanraden bij Passwerk te komen werken? En als je dat zou doen, waarom zou je hen dit aanbevelen? Ik kan hen alleen maar aanraden het eens te bekijken. Zoals ik al zei, de diagnose ASS zegt niets over een persoon of over het werk dat hij graag zou doen. Interview met Tijana. “Bij Passwerk houden ze rekening met je autisme. De begeleiding zorgt ervoor dat alles minder hectisch verloopt. De bedrijven waar ik voor werk zijn op de hoogte van mijn ASS zodat ik mij ook veel veiliger voel. Het is ook leuk om altijd op mijn jobcoach te kunnen terugvallen. ” Afbeelding: Test engineer Tijana. Hoe heb je Passwerk leren kennen ? Ik heb Passwerk leren kennen via mijn zwager. Hij werkt op de VDAB en wist me te vertellen dat een project ging opgestart worden voor mensen met een autismespectrumstoornis. Waarom heb je voor Passwerk gekozen ? Ik heb tweeënhalf jaar geleden voor Passwerk gekozen omdat werken met computers me altijd geïnteresseerd heeft en omdat ik er zeker van ben dat de jobcoaches weten hoe ze met mijn autismespectrumstoornis (ASS) moeten omgaan. Ik vind de begeleiding van Passwerk zeer goed, ze biedt mij de nodige structuur. Ik vind het ook zeer leuk met lotgenoten ervaringen te kunnen uitwisselen. Had je voordat je bij Passwerk kwam al ergens anders gewerkt ? Voordat ik bij Passwerk kwam, voerde ik verschillende tijdelijke administratieve jobs uit. Dat waren voor mij vaak zeer stresserende situaties. Ik voelde me op de werkvloer vaak niet begrepen. Werken zonder begeleiding is voor mij vaak te chaotisch. Ik wist ook niet goed hoe ik met mijn collega’s moest omgaan. Wat is anders aan werken bij Passwerk? Bij Passwerk houden ze rekening met je autisme. De begeleiding zorgt ervoor dat alles minder hectisch verloopt. De bedrijven waar ik voor werk zijn op de hoogte van mijn ASS, zodat ik mij ook veel veiliger voel. Het is ook leuk om altijd op mijn jobcoach te kunnen terugvallen. Heb je nu minder stress dan vroeger? Ik ervaar nu veel minder stress op de werkvloer dan vroeger. Voor mijn omgeving is dit ook zichtbaar en veel aangenamer! Kan je iets vertellen over de opdrachten die je hebt gehad ? Ik heb bij de federale overheidsdienst Economie gewerkt aan een interne website. Voor de rest krijg ik vooral input- en controleopdrachten. Ik hou van zulke voorspelbare opdrachten (ze geven mij rust). Ik vind het ook leuk om in verschillende bedrijven te mogen werken en te zien hoe de mensen met elkaar omgaan. Dat vind ik boeiend. Ook de afwisseling tussen de verschillende projecten vind ik leuk. Hoe was over het algemeen de begeleiding ter plaatse? De begeleiding ter plaatse vond ik zeer goed. Het waren allemaal heel vriendelijke mensen die hun best deden om mij op mijn gemak te stellen. Hoe was je contact met de collega’s? Met Passwerkcollega’s verliep het contact vlotter omdat ik hen al een beetje beter ken. Met collega’s van het bedrijf zelf heb ik meestal niet veel contact gehad. Dat komt omdat ik zelf niet snel mensen aanspreek. Wat is voor jou een voorwaarde om op de werkvloer goed te kunnen functioneren? Een rustige plek zonder al te veel storende factoren. Zo kan ik bijvoorbeeld heel slecht tegen lawaai. Ik ben ook zeer snel afgeleid. Als het te druk is rondom mij, dan verlies ik mijn concentratie. Het is voor mij ook zeer belangrijk dat de mensen vriendelijk tegen mij zijn. Vind jij dat je door anderen anders wordt benaderd als zij weten dat jij een autismespectrumstoornis hebt? En als dat zo is, aan wat voel je dat dan? Ik merk dat de term ‘autisme’ mensen vaak afschrikt. Ze denken dan meestal aan de ergste soorten autisme. Soms doen ze ook te overbeschermend tegen mij. Ik heb graag dat mensen me gewoon aanvaarden zoals ik ben, niet te betuttelend doen, maar respect tonen voor mijn ASS. Vind jij het belangrijk dat anderen weten dat jij een autismespectrumstoornis hebt ? Indien dat zo is, is het dan in alle omstandigheden belangrijk en waarom? Het is voor mij wel makkelijker als ze het weten. Niet iedereen hoeft dit altijd te weten, maar wel de mensen waar ik dagelijks mee in contact kom. Hierdoor kunnen veel misverstanden worden voorkomen. Heb je nog altijd hetzelfde gevoel als in het begin of zie je het nu anders? Ik vind wel dat ik veranderd ben sinds ik bij Passwerk zit, ik denk dat ik meer zelfvertrouwen heb gekregen. Heb je iets bijgeleerd over jezelf nu je bij Passwerk bent? Ik begrijp mijn autisme veel beter, durf overal de trein te nemen en mijn zelfvertrouwen is gegroeid. Wat vindt je omgeving ervan dat je nu bij Passwerk werkt? Ze vinden het prima omdat ze zien dat ik me op het werk veel beter voel dan vroeger. Waaraan zou je nog willen werken om nog beter te kunnen functioneren ? Leren mezelf af te sluiten van al het lawaai. En wat meer sociale vaardigheden verwerven. Ik zou ook graag een assertiviteitscursus volgen. Welke tips heb jij voor anderen om hun communicatie met jou te optimaliseren ? Heel duidelijk zijn in hun communicatie, zaken plannen en die achteraf niet teveel wijzigen en voor de rest gewoon doen tegen mij. Zou jij het andere mensen met ASS aanraden bij Passwerk te komen werken ? En als je dat zou doen, waarom zou je hen dit aanbevelen? Wie ASS heeft en graag met computers werkt, zou ik zeker aanraden bij Passwerk te komen werken, want ze zullen zich op het werk veel beter voelen en meer zelfvertrouwen krijgen en daardoor véél gelukkiger zijn! Interview met Joeri. “Mijn beste kwaliteiten? Het snel zien van fouten en snel repetitief werk kunnen uitvoeren. Mijn ordelijkheid en nauwkeurigheid. Maar daarnaast ook de mogelijkheid complexe taken te kunnen uitvoeren, het logisch en analytisch denkvermogen daarbij. Verder leer ik snel iets bij. Ook mijn creativiteit in bijvoorbeeld het efficiënt uitvoeren van opdrachten en het zoeken naar oplossingen.” Foto: test engineer Joeri zit voor zijn computerscherm. Hoe ben je bij Passwerk terecht gekomen? Na mijn studies aan de universiteit was ik op zoek naar werk. Dat ging niet zo vlot. Bij GTB (gespecialiseerde trajectbegeleiding) heb ik een trajectbegeleidster die helpt bij het zoeken naar werk. Zij heeft samen met mij de nodige stappen ondernomen om te solliciteren bij Passwerk. Hoewel ik vroeger al van Passwerk gehoord had, is het mijn trajectbegeleidster die de optie naar voor gebracht heeft. Waarom heb je voor Passwerk gekozen? Om verschillende redenen. Bij Passwerk is het gewoon een autismespectrumstoornis te hebben. De jobcoaches weten uit ervaring welke problemen dat op het werk kan opleveren en spelen daar op voorhand op in om die te voorkomen. Ook het soort werk vind ik leuk. Ik werk graag aan een computer en het soort werk bij Passwerk is vaak ook repetitief. Dit vergt concentratie en een inspanning, maar het brengt ook rust omdat je je kan concentreren op werk dat meer voorspelbaar is en waarbij je niet met duizend-en-één (moeilijke) dingen in je hoofd zit. Hoe zag jouw loopbaan eruit voor je bij Passwerk begon? Ik was ongeveer een jaar op zoek naar werk voor ik bij Passwerk terechtkwam. Wat werkervaring betreft had ik één interim achter de rug als administratief bediende bij het ACV in Haacht. Hoe heb je het assessment en de opleiding ervaren? Had je een goed contact met je collega’s? Het assessment en de opleiding waren leuk. De opdrachten die we kregen waren leuk en de sfeer tussen de collega’s was goed. We maakten regelmatig grapjes onder elkaar en zo werd er ook heel wat afgelachen. In sommige opdrachten lag ook een beetje een competitieaspect om het zo goed en snel mogelijk te doen en eigenlijk vond ik dat wel fijn. De opleiding ging in dezelfde lijn door als het assessment, hoewel er dan ook gestudeerd moest worden. Vind je het fijn om op verschillende locaties te werken of zou je liever steeds in dezelfde testomgeving werken? Dit is een punt waar ik over getwijfeld heb. Als ik het nu bekijk vind ik het een meerwaarde om op verschillende locaties te werken. Aan de ene kant vergt het een aanpassing, en ik heb me afgevraagd of dat wel zou meevallen. Maar de begeleiding hierbij is zeer goed. Zo ga je, voor je ergens aan de slag gaat, eerst eens kijken hoe het er daar aan toegaat en mogelijke problemen worden opgevangen door de mensen daar en door de jobcoach. Het voordeel van meerdere locaties is dat je met verschillende mensen en werkomgevingen in contact komt en dat het werk dat je doet ook varieert. Dat vind ik een belangrijke meerwaarde. Ik denk dat ik dit soort variatie “op grotere schaal” belangrijker vind dan variatie op kleinere schaal binnen een en hetzelfde werk. Je hebt net een korte opdracht bij de Kanselarij van de 1ste minister voltooid. Waaruit bestond jouw takenpakket daar? Bij de Kanselarij staan heel wat servers en worden DNS-gegevens bewaard van sites van federale overheidsdiensten. Men heeft er een nieuw DNS-systeem ingevoerd. De DNS-records zelf konden automatisch overgezet worden van het oude naar het nieuwe systeem, maar daarbij ging de administratieve structuur verloren. Het was mijn taak deze manueel (de verdeling in verschillende projecten) in het nieuwe systeem in te voeren en problemen hierbij te signaleren. Dit overlopen van de records leidde er ook toe dat fouten aan het licht komen en de gegevens eens opgeruimd kunnen worden. D 4— 4—ðòJ@Ërˆ4—@4—@@4—k gebruikt om mij wat klusjes te laten doen. Hoe heb jij deze opdracht ervaren? Ik heb deze opdracht positief ervaren. De opdracht was niet moeilijk. Men probeerde mij een duidelijk scenario te geven, maar dat is een beetje moeten aangepast worden omdat het niet altijd duidelijk was wat en hoe het precies moest gebeuren en ze zelf ook niet wisten dat niet altijd alles mogelijk was. De communicatie hierbij liep soms wat moeilijk (verschillende mensen zeiden soms verschillende dingen en daar is mijn begeleider bij de Kanselarij dan ook duidelijk moeten zijn om consequent te blijven). Aan de ene kant was dit soms moeilijk, maar aan de andere kant vond ik het ook goed dat er bij de opdracht ook nagedacht moest worden en er ruimte was voor initiatief. Een complexe opdracht met enige uitdaging vind ik een meerwaarde (in die zin mag het meer zijn). Hoe verliep de communicatie tussen jou en de klant? Er was een goede communicatie met de adviseur-generaal Mark Dillen van de Kanselarij. De dag vooraf en ook nog de eerste werkdag heeft hij me rondgeleid. Daarna kwam hij vaak vragen hoe het werk ging, hoever het stond, en of er problemen waren. De eerste week gingen we ook steeds samen eten en na het werk samen naar het station. Is het voor jou belangrijk bij de klant een centraal aanspreekpunt te hebben? Ik denk dat het de communicatie kan verbeteren. Bij de Kanselarij was mijn vooraf toegewezen begeleider wegens ziekte uiteindelijk slechts de helft van de dagen dat ik er werkte ook aanwezig, en dit kan er toe leiden dat het minder efficiënt is. Iedereen heeft zijn eigen werk en weet daarom niet wat jij aan het doen bent en verschillende mensen geven soms ook verschillende antwoorden op of oplossingen voor dezelfde vragen. Hoe verliep het contact met andere collega’s? Iedereen was heel vriendelijk. Het contact verliep ook vlot. Er werd ook wel eens over andere dingen dan alleen het werk gebabbeld. Wat is er voor jou belangrijk om goed te kunnen functioneren in een werkomgeving? Open communicatie, mensen die luisteren wanneer er een probleem is, maar ook luisteren wanneer je je een keer niet goed voelt bij de taken die je toegewezen hebt gekregen, dragen voor mij bij tot het goed functioneren in een werkomgeving. Daarnaast denk ik dat het vooraf aangeven waar je je aan kan verwachten en de mogelijkheid bieden tot inbreng als je denkt dat je met een bepaalde taak een probleem zou kunnen hebben ook moeilijkheden kan voorkomen. Wat zijn jouw beste kwaliteiten? Het snel zien van fouten en snel repetitief werk kunnen uitvoeren. Mijn ordelijkheid en nauwkeurigheid. Maar daarnaast ook de mogelijkheid complexe taken te kunnen uitvoeren, het logisch en analytisch denkvermogen daarbij. Verder leer ik snel bij. Ook mijn creativiteit in bijvoorbeeld het efficiënt uitvoeren van opdrachten en het zoeken naar oplossingen. Algemener zet ik me graag belangeloos voor iets in en help ik graag mensen waar nodig en waar ik kan. Waaraan zou je nog willen werken om beter te kunnen functioneren? Het beter onder controle houden van emoties zodat je een situatie altijd tactvol en niet emotioneel benadert (en er ook niet emotioneel mee blijft zitten wanneer er op dit gebied iets fout loopt, maar het gebeurde achter je kan laten). Verder mijn communicatieve vaardigheden (zo was er bij de Kanselarij wel telefoon, maar ik heb die niet gebruikt hoewel dat wel nuttig kon geweest zijn om snel mijn begeleider te bereiken) en het beter inschatten van situaties (wanneer en aan wie je wat precies vraagt en hoe je dat doet). Interview met Johan. “Dankzij Passwerk heb ik na een lange zoektocht en na het volgen van vele opleidingen en het uitoefenen van minder leuke jobs, eindelijk iets gevonden wat ik graag doe en wat me voldoening schenkt.” Foto 1: Johan aan werk werk aan zijn computer. Foto 2: Johan aan het werk aan zijn computer bij een klant, samen met één van de collega's bij de klant. Foto 3: Johan aan een bureau samen met zijn jobcoach Tim. Test jij graag software? Ja, testen doe ik heel graag. Ik doe het graag omdat het telkens weer iets nieuws of iets anders is. Ik leer op die manier veel bij. Ik kan mij dus verdiepen in die materie. Ik krijg het gevoel dat ik bij het testen een steentje bijdraag tot het verbeteren van de software, want er wordt rekening gehouden met de fouten die ik rapporteer en de verbeteringen die ik suggereer. Mijn collega’s zien duidelijk de meerwaarde van mijn inbreng. Dit alles geeft mij veel voldoening. Vind jij software testen een moeilijk vak? Dit hangt een beetje van de te testen software af en de documentatie die wel of niet voorhanden is. Er zijn applicaties geweest waar ik weinig mee kon aanvangen, omdat de werkwijze helemaal veranderde en mij onvoldoende uitleg werd gegeven. Een complexe applicatie hoeft daarom nog niet moeilijk te zijn om te testen, als er maar goede uitleg of goede documentatie voorhanden is. Die documentatie is vaak nogal summier, maar daar wil men op mijn huidig project verandering in brengen. Omdat ik een goede band heb met mijn collega’s durf ik dus wel de stap te zetten om vragen te stellen. Op die manier vind ik testen over het algemeen niet moeilijk. Welke meerwaarde geeft Passwerk je? Als alles goed gaat, zoals op mijn huidig project, dan lijkt Passwerk misschien een beetje overbodig. Toch blijf ik het belangrijk vinden dat ik om de paar weken bezoek krijg van mijn jobcoach. Ik vind het goed dat hij op de hoogte blijft van mijn situatie en van waar ik mee bezig ben. Op die manier blijf ik ook op de hoogte van het reilen en zeilen van Passwerk en van de situatie van de andere Passwerkers. Ook de sociale begeleiding vind ik nog altijd belangrijk. Dankzij Passwerk heb ik na een lange zoektocht en na het volgen van vele opleidingen en het uitoefenen van minder leuke jobs eindelijk iets gevonden wat ik graag doe en wat me voldoening schenkt. Ik mag dus best wel zeggen dat Passwerk mij een beetje uit het slop heeft gehaald en een nieuwe toekomst heeft geboden. Vind je het fijn om op locatie bij de klant te werken of zou je liever steeds in onze test factory werken? Momenteel zit ik op een goed project, dus geef ik er de voorkeur aan op locatie bij de klant te werken. Bovendien is de verbinding van de trein naar mijn huidige project ook beter dan die naar de test factory. Ik test wel graag in Berchem als er ook andere Passwerkers zijn. Het geeft mij de kans hen nog eens terug te zien. Hoe verloopt de communicatie tussen jou en de klant? Ik communiceer veel met de klant zelf, vooral via e-mail en tijdens meetings. Maar ik kan ook zonder probleem rechtstreeks toestappen op de persoon die verantwoordelijk is voor het project (meestal is dit de developer of de analist). Omdat ik nu de meeste mensen al ken of er mee heb samengewerkt, is die stap niet zo moeilijk. Zij staan ook heel open voor mijn vragen. Het varieert dus van taak tot taak of is afhankelijk van de te testen software. Spreek je met collega’s bij de klant ook over zaken die niets met het werk te maken hebben? Eigenlijk beide. Ik spreek over zaken van het werk als ik professionele vragen heb. Soms spreek ik ook wel eens over vroegere werkervaringen. Maar met mensen die ik al wat beter ken, durf ik ook wel eens over andere zaken te spreken. Ik praat ook wel eens mee als er een onderwerp is waar ik wel wat over weet of interesse voor heb. Verkies jij iets via mail te regelen of spreek je liever iemand persoonlijk aan? Als iemand tijd heeft, dan liever persoonlijk, maar omdat de persoon die ik moet hebben niet altijd aanwezig is, gebruik ik ook vaak mail. Ik vind het trouwens niet efficiënt om bij iedere vraag die persoon lastig te gaan vallen. Ik bundel mijn vragen dan meestal en bespreek ze later, hetzij via mail, hetzij in een persoonlijk gesprek. Dit hangt ook weer van de andere persoon af. Ik merk wel dat de meesten vooral van het persoonlijke contact houden. Is het voor jou belangrijk dat er bij de klant een centraal aanspreekpunt is? In het begin was dat Chris. Omdat Chris nu veel werk heeft met het op poten zetten en promoten van een testbeleid binnen Bestuurszaken, is Yvan het centrale aanspreekpunt geworden. Met Yvan kan ik heel goed samenwerken. Hij is een rustig iemand bij wie ik altijd terecht kan. Ik vind het goed dat hij er een beetje op toeziet dat ik voldoende taken krijg en dat ik een zekere planning heb. Als ik geen planning zou hebben, dan zou zomaar iedereen op me toe kunnen stappen en me vragen hun applicatie te testen. Dan zou ik ook niet meer weten wat prioriteit heeft. En dat is voor mij nu net belangrijk, dat ik weet wat voorrang heeft. Het is dus niet aan mij om daarover te beslissen. Dus ja, voor mij is zo’n centraal aanspreekpunt heel belangrijk. Als iemand van Bestuurszaken wil dat ik voor hem of haar test, dan zal die altijd eerst Yvan aanspreken. Yvan kijkt dan naar mijn planning en gaat na of dat daarin past. Daarna overlegt hij met mij. Ervaar je veel stress bij het uitoefenen van jouw opdrachten of in andere omstandigheden? Op mijn huidige project ervaar ik weinig stress. De enige stress die ik wel soms ervaar is wanneer ik naar een andere plaats dan mijn normale ‘stekje’ moet. Ik bedoel dan dat ik naar een vergaderzaal op een andere verdieping moet. Ik ben een beetje bang dat ik het niet zal vinden en zorg er dan voor dat ik met iemand mee kan. Dat is niet altijd gelukt. Op de laatste werkdag van het jaar moest ik al om negen uur ‘s ochtends voor een opleiding op een andere verdieping zijn. Doordat mijn trein vertraging had, kon ik er niet op tijd zijn. Het zoeken viel eigenlijk nog wel mee, omdat het toch goed was aangeduid. Dus wat stress betreft valt het wel goed mee. Wat zijn jouw beste kwaliteiten? Ik denk wel mijn oog voor detail en het feit dat ik zeer nauwkeurig werk. Vaak krijg ik van mijn collega’s te horen dat ze bepaalde dingen, die ik als fout of onvolkomenheid rapporteerde, helemaal niet hadden opgemerkt. Ik zie de dingen dus blijkbaar anders, ben altijd op zoek naar een manier om software beter te maken. Waaraan zou jij persoonlijk nog in de toekomst willen werken? In het verleden kreeg ik wel eens te horen dat mijn werktempo nogal aan de lage kant lag, maar dat wist ik meestal met mijn nauwkeurigheid te compenseren. Niet al mijn werkgevers konden hiervoor begrip opbrengen (ik spreek dan wel over de periode vóór Passwerk). Tegenwoordig hoor ik niet meer dat ik traag zou zijn, meestal hoor ik het omgekeerde. Ik denk dat dit komt doordat ik nu de juiste taken krijg en doordat ik mezelf ook aan het juiste tempo kan houden en toch nauwkeurig kan blijven werken. Aan mijn communicatieve vaardigheden probeer ik steeds te blijven werken, maar ik zal altijd wel meer een stille werker dan een vlotte prater blijven. Er bestaat maatschappelijk niet altijd een evenwichtig en genuanceerd beeld over ASS. Hoe zou jij ASS aan een niet-autistisch persoon uitleggen? Ik zou zeggen dat een autismespectrumstoornis of ASS heel divers is. Je hebt er ongelooflijk veel gradaties in. Teveel mensen hebben nog het beeld dat autisten mensen zijn die heel erg in zichzelf gekeerd en totaal wereldvreemd zijn. Ik zou tegen niet-autisten zeggen dat ze autisten niet moeten benaderen met het idee van dat ze niet al te intelligent zouden zijn. Sociaal beperkt zijn, wereldvreemdheid en dergelijke staan volkomen los van intelligentie. Ook onder mensen met ASS heb je verschillende soorten intelligentie. En dat ze allemaal superbegaafd zouden zijn, zoals Rain Man, is evenmin waar. De boodschap die ik in de eerste plaats aan niet-autisten zou willen geven is dat je, zodra je weet dat je met een autist te maken hebt, duidelijk moet zijn. Schep duidelijkheid voor de autist, geef geen halfbakken uitleg, geen ‘je weet wel wat ik bedoel’. Zeg ja of neen en niet misschien, want daar weet een autist zich meestal geen raad mee. Niet-autisten maken wel eens de fout te denken dat ze autisten niet hoeven uit te leggen wat er scheelt, waarom ze gekwetst zijn. Ze denken dat dit met het beperkte inlevingsvermogen van een autist toch geen zin heeft. Ik vind juist van wel, want autisten willen heel graag de gevoelens van niet-autisten begrijpen, maar je moet hen daarbij helpen. Zo heb ik een onlinevriend waarmee ik een goede band heb. Nu gaat het hem minder goed en hij voelt zich gekwetst. Ik wil het waarom proberen te begrijpen, maar zijn uitleg is vaag, ondanks het feit dat hij weet dat ik ASS heb en hem dat al meermaals heb uitgelegd. Dat is best wel frustrerend. Wanneer niet-autisten een autist beter leren kennen, dan lijken ze na een tijd niets meer van die ASS te merken en gaan ze de autist als niet-autist behandelen. Maar dat is net een fout die men niet mag maken: ASS verdwijnt niet. Sommige potentiële klanten hebben koudwatervrees om met ons samen te werken. Is dat volgens jou terecht? Als ze zouden weten hoe lovend veel bedrijven over hun Passwerker(s) zijn, dan zou ik zeggen dat het helemaal niet terecht is. Ik denk dat bedrijven zich te veel laten leiden door de media en ik denk dan vooral aan films. Een recent voorbeeld is de film Ben X. Ik zag de film niet, maar ik ken het verhaal. Niet dat de film bij voorbaat slecht zou zijn, maar er zitten dingen in waar ik liever niet mee geconfronteerd word. Het is misschien niet slecht dat niet-autisten zulke film bekijken, maar het gaat om één, overigens nogal extreem geval. Ik denk dat ze meer zullen hebben aan een goede documentaire over wat ASS is en hoe divers ASS wel kan zijn. Ik denk dat het lezen van de ervaringen van andere bedrijven met een Passwerker hen heel snel zal weten te overtuigen. Ik voel wel dat de media hierin de laatste jaren verbeterd zijn. Ze brengen meer de kwaliteiten van de persoon met ASS in beeld en minder de ‘gebreken’. Passwerk komt alvast steeds positief in het nieuws. Zijn er bepaalde werkomgevingen waarin jij uitermate goed kan functioneren? In mijn huidige werkomgeving kan ik dat heel goed. Men is er heel ontvankelijk en men staat open voor mijn vragen. Hierdoor is hen benaderen niet zo moeilijk. In zo’n omgeving functioneer ik eigenlijk het best. Er zijn mensen die mij duidelijkheid kunnen geven. Zijn er bepaalde werkomgevingen waarin jij je minder goed voelt? Teveel mensen om me heen of een ruimte waar het steeds lawaaierig is, zijn niets voor mij. Ik heb op een ander project eens in een openlandschapsbureau gewerkt en daar voelde ik me eigenlijk niet echt op mijn gemak. Iedereen kon mij zien, en ik iedereen. Dat voelde nogal benauwd aan. Aan de andere kant zou ik een kleine ruimte waar ik alleen zit ook maar niets vinden. Een landschapsbureau waar je met enkele mensen samen zit en halve muren tussen de eilanden, zoals waar ik nu zit, werkt eigenlijk heel goed voor mij. Ik heb mijn vaste plaats (de meeste anderen niet), al krijg ik wel meer en meer het gevoel dat de plaats voor mij minder belangrijk is, maar vertrouwde personen om mij heen meer. Soms gebeurt het dat er bepaalde collega’s luidruchtig zijn (je hebt er enkele die je van meters ver kan horen discussiëren). Dat leidt soms wel af, maar ik vind het niet ergerlijk, vooral omdat het vaak van korte duur is. Wens je nog lang als softwaretester te blijven werken of zou je liever andere activiteiten uitvoeren? Ik zie me dit wel blijven doen. Ik leer nog altijd veel bij. Ik heb bij een opleiding over functionele analyse, die onlangs bij Bestuurszaken door Chris werd gegeven, gemerkt dat ik veel interesse heb voor de andere fasen van het hele proces van ontwikkelen en testen van een applicatie. Ik zou het fijn vinden op regelmatiger basis ook ‘use cases’ te mogen maken, voordat er dus een testbasis is en review te doen van functionele en technische analyses. Ze zelf opstellen zie ik niet meteen zitten, maar eraan meewerken interesseert me wel. Ik zou mij nu alleszins geen job kunnen voorstellen buiten het testen om. Ik heb andere administratieve jobs en handenarbeid gedaan. Ik weet dat die voor mij niet kunnen tippen aan hetgeen ik nu doe. Interview met Sam. “Dit is de eerste keer dat ik nog geen enkele dag met tegenzin naar het werk kwam” Foto 1: Test engineer Sam in een desolaat landschap. Foto 2: Test engineer Sam zittend op een railing aan de rand van een rivier. Dit is het vierde i 4— 4—ðòJ@Ërˆ4—@4—@@4—gevolgd. Deze interviews geven een goed beeld van het profiel van onze test engineers en dat is handig voor bijvoorbeeld toekomstige klanten. Maar niet alleen voor mogelijke klanten werken de verhalen verhelderend. Ook andere geïnteresseerden, die minder vertrouwd zijn met de specifieke kenmerken verbonden aan een autismespectrumstoornis (ASS), bieden ze een realistisch en genuanceerd beeld. We hopen in de toekomst nog tal van interviews te kunnen publiceren, want we zijn ervan overtuigd dat dit kan bijdragen tot het verminderen van de stigmatisering die met ASS gepaard gaat. Dag Sam, hoe zag jouw loopbaan eruit vooraleer je bij Passwerk bent komen werken? Ik heb, voor ik bij Passwerk kwam, verschillende jaren gewerkt. Ik heb voor de klas gestaan, ben verkoper geweest, monitor in een beschutte werkplaats, medewerker boekhouding. Dat ging telkens op dezelfde manier: vol enthousiasme beginnen, me helemaal klemwerken door veranderingen, sociale dingen, om dan ziek te worden en niet meer terug te durven. Het grote verschil is dat ik bij en door Passwerk mensen heb waarmee ik over de problemen kan praten. Ik moet de problemen niet meer helemaal alleen te lijf gaan. Concreet betekent dat ik ontzettend veel steun heb aan mijn job coach en aan de begeleidster op het werk. Waarom heb je op een gegeven moment besloten om bij Passwerk te solliciteren? Toen ik mijn diagnose kreeg, besefte ik dat een tewerkstelling zonder aanpassingen nooit zou lukken. Ik volgde dan een project rond job coaching, waarbij ik stages deed in de wondere wereld van de boekhouding, maar ik kwam terecht in een vzw die zich in het midden van een financiële crisis bevond – een ongelooflijk chaotische omgeving. De mensen daar waren op de hoogte van mijn autisme, maar er was geen kennis en geen (juiste) ondersteuning. Daar wilde ik geen deel meer van uitmaken, en net op dat moment kreeg ik de kans om bij Passwerk deel te nemen aan tests. Ik heb lang getwijfeld of ik in het Passwerkproject zou stappen, omdat ik het op een bepaalde manier toch een soort van hokjesmentaliteit vond hebben. Ik heb de mening gevraagd van mensen uit mijn omgeving en alles samengelegd. Na jaren van proberen was ik wel toe aan een bedrijf waar voor de verandering wél rekening werd gehouden met wat ik wel en niet kan. Gaat het werk nu beter dan bij jouw vorige werkgever? Het gaat stukken beter dan in het verleden. Dit is de eerste keer dat ik langer dan een jaar voor eenzelfde werkgever werk. Dit is de eerste keer dat ik nog geen enkele dag met tegenzin naar het werk kwam. De ondersteuning geeft me zoveel ademruimte. Ik kan en mag praten over wat me dwarszit. Als er problemen zijn worden die niet zomaar weggestopt. Problemen zijn zowat altijd een aanzet om dingen te bespreken. Wat liep er fout? Wat kan veranderd worden? Hoe ziet elke partij die aanpassingen? Intussen heb ik op die manier een aantal methodes ontwikkeld om met crisissituaties om te gaan. De hulpmiddelen die ik nu gebruik zou ik ook perfect kunnen gebruiken in een andere werksituatie, en ook dat is pure winst! Ervaar je nu minder stress dan bij je vorige werkgever? De verwachtingen liggen anders. Als ik wil meedoen aan sociale activiteiten (iets drinken na het werk, ‘s middags samen met collega’s eten in de kantine, deelnemen aan een quiz...) dan is dat nu mijn keuze, en niet langer een verplichting. En uiteraard zijn er stressmomenten, maar die worden dan aangepakt samen met jobcoach en begeleidster. Ik probeer daar dingen uit te leren en er constructief mee om te gaan in plaats van te vluchten. Ik ben een heel tevreden Passwerk-werknemer! Ik ken en kan mijn werk aan, weet wat er van me verwacht wordt, en krijg hulp om pijnpunten weg te werken. Heb je door Passwerk bepaalde zaken geleerd? Ik wist al dat ‘gewone mensen’ anders denken, maar het is pas sinds kort dat dat steeds duidelijker voor me wordt. Via Passwerk ben ik in contact gekomen met een auticoach, en daar zijn al verschrikkelijk confronterende dingen gezegd. Confronterend maar o zo leerrijk. Ook op het werk wordt steeds duidelijker wat echt helpt, en wat maar lapmiddeltjes zijn. Door over problemen te praten zie ik hoe anderen denken, en zien anderen hoe ik denk. Ik denk dat mijn blikveld daardoor iets ruimer is geworden. Met welke opdracht ben je momenteel bezig? Voor De Post test ik de applicatie die gebruikt wordt door de loketbedienden. Dat is een heel uitgebreid programma, gaande van de verkoop van postzegels over verzekeringen tot bankverrichtingen, postbuscontracten, verzendingen... Omdat er vaak aanpassingen gebeuren is het nodig dat er veel regressietests worden uitgevoerd. Ik voer daar bijvoorbeeld de regressietests uit, maar ik schrijf ook testscripts voor aanpassingen aan de toepassing. Waar ben je voor je huidige opdracht erg goed in? Kleine dingen die in de applicatie veranderden merk ik erg snel op. Volgens collega’s schrijf ik, wanneer ik een fout ontdek, erg duidelijke issues. Omdat ik het werk ontzettend graag doe, kan ik ook erg lang geconcentreerd doorwerken. Word je anders benaderd door mensen zodra ze weten dat jij een ASS hebt? De meeste mensen benaderen me anders, ja. De verwachtingen liggen iets lager, en heel vaak schat men me fout in. Ik heb daar weinig problemen mee. De mensen die met me praten en me willen kennen, kennen me ook. Dat vind ik ruim voldoende. Heb je er iets aan dat ook je collega’s binnen Passwerk een ASS hebben? Ik heb een paar keer samengewerkt met een Passwerkcollega, en dat was niet altijd even makkelijk. Het is niet omdat twee mensen autisme hebben, dat ze als mens perfect bij elkaar passen. Nu, met een paar Passwerkcollega’s klikt het wel, en dan is het wel aangenaam om een keer te kunnen praten, onder meer over problemen. Het is op dat moment prettig om een zelfde soort van denkwijze te hebben. Sommige dingen die voor ‘normale mensen’ zo verschrikkelijk vreemd zijn, zijn voor ons zo eigen… Welke tips heb jij voor anderen om hun communicatie met jou te optimaliseren en de samenwerking met je optimaal te laten verlopen? Duidelijkheid werkt wel voor mij. Vage boodschappen als “Later komt er misschien wel iemand helpen” maken het alleen maar ingewikkeld. Wie komt me helpen? Wanneer? Wanneer en van wie hoor ik of het ‘misschien’ dan wel ‘zeker’ is? Verder is voorspelbaarheid mooi (laat me liever weten dat je langskomt dan me te overvallen), en heb ik bij veranderingen vaak even tijd nodig. Wat vinden je familie en vrienden ervan dat je nu bij Passwerk werkt? Door de zekerheid en de structuur van het werk ben ik rustiger... Dat is vast iets dat mensen in mijn omgeving opmerken. Ik vermoed dat Passwerk voor familie en vrienden een bedrijf is als elk ander bedrijf, maar dat komt dan omdat ook zij mijn autisme wel aanvaard hebben. Zou jij andere personen met een ASS aanraden bij Passwerk te komen werken? Meer zelfs: ik heb al met andere autisten over Passwerk gesproken. Maar ik wil daar ook niet te ver in gaan. Het is niet omdat iets voor mij werkt, dat het ook voor anderen zo zou zijn. Ik zou me ontzettend schuldig voelen als het voor iemand een fiasco zou worden nadat ik hem of haar overtuigd heb... De dingen die als het over Passwerk gaat altijd aan bod komen, zijn de job coaching, de mogelijkheid tot aanpassing, de herhaling in mijn werk. Interview met test engineer Dieter. “Interactie met collega’s vind ik ook heel fijn, dat is stimulerend en motiveert me om verder te werken”. Foto 1: test engineer Dieter krijgt recht de lens met een glimlach op zijn gezicht en gekruiste armen. Foto 2: test engineer Dieter in t-shirt op een vakantiebestemming. Dieter, je werkt sinds eind 2008 bij Passwerk. Was het jouw ambitie bij Passwerk te komen werken? Nee. Ik had andere plannen en dromen, maar dankzij Passwerk ben ik nu wel terechtgekomen in een werkomgeving die perfect bij mijn huidige vaardigheden aansluit. Had je voordien al werkervaring opgedaan bij een andere werkgever? Ja, als vrijwilliger bij een organisatie waar ik eenvoudig computerwerk deed. Nadien een jaar als helpdeskmedewerker bij de Hogeschool Antwerpen Artesis: daar kon ik meer leren over netwerk-technologie en computerbeheer. Verdere tewerkstelling was niet mogelijk omdat er geen budget beschikbaar was. Vind je het nu minder stresserend dan bij je vorige werkgever? Het vrijwilligerswerk was stresserend omdat het werk niet echt interessant voor mij was, uiteindelijk kon ik me er nog moeilijk voor motiveren. Ik wist toen ook niet goed voor welk soort werk ik geschikt was. Toen ik als stagiair helpdeskmedewerker werd aangenomen, was ik erg blij omdat ik thuis graag met mijn computer prutste. Ik kon als helpdeskmedewerker redelijk goed meedraaien en ook de contacten met collega’s deden deugd. Gelukkig moest ik mij niet bezighouden met conflicten of politieke machtspelletjes waar de bazen last van hadden. Mijn huidige werk nu als test engineer bij Passwerk, dat me naar een redelijk groot IT-bedrijf uitstuurde, is nog een trap aangenamer: ik mag met Linux werken, ik heb veel bijgeleerd, de collega’s zijn toffe mensen, de taken zijn stimulerender, uitdagend, een paar keer zelfs moeilijk en dan word ik soms een beetje bang en geraak ik gestrest, maar ik kon het altijd oplossen en dat geeft heel veel voldoening. Nu, na zeven maanden, ben ik goed ingewerkt en voel ik me vrij gerustgesteld op mijn werk, momenten van onzekerheid komen niet veel meer voor. Wat vind jij voor jezelf zo belangrijk aan het werken bij Passwerk? Ik heb al redelijk wat jaren hulp achter de rug (therapie, job coaching …). Dat er geregeld gepeild wordt naar hoe het met mij en mijn werksituatie gaat, heb ik graag. Voor mij is het in de loop der jaren vanzelfsprekend geworden even bij gebeurtenissen en gedachten die belangrijk voor mij zijn stil te staan en dat aan een begeleider mee te delen. Ik vind dat ik niet over alle aspecten van mezelf goed kan reflecteren en misschien zal ik dat nooit kunnen (ik ben ook meer geïnteresseerd in het kunnen hanteren en begrijpen van computercommando’s dan in de werking van mijn eigen brein). Feedback van iemand anders krijgen is daarom altijd welkom. Ik denk dat het voor sommigen moeilijker is om coaching en hulp te vragen als ze nog jong zijn en in een werksituatie liever zelf hun eigen weg willen vinden. Als je je voldoende bewust wordt van je beperkingen, dan kan het efficiënter zijn om daarmee om te gaan door het met een jobcoach te bespreken. Het feit dat Passwerk naar geschikte werkplaatsen zoekt is een grote troef: ik heb vroeger genoeg zinloos moeten solliciteren, zonder enige kennis van IT-bedrijven. Van sollicitatiestress ben ik dus gespaard gebleven, alleen was er een wachtperiode tot er een bedrijf voor mij gevonden was. Sinds enige tijd werk je als test engineer bij Verizon. Wat doe je daar voor job? Ik zit in een redelijk groot testteam van acht man (en nog een paar testers in Amerika). We testen de verschillende componenten van een programma dat dient voor het monitoren en verzamelen van de gegevens van de netwerkbeveiliging van grote bedrijven. Het is geschreven in Perl en Java, maakt gebruik van Oracle databases en draait nu vooral op Linux computers. Als onze testsystemen errors geven, dan maken we bug reports en/of bespreken het met de programmeurs. Ik werk meestal met een terminal interface (ssh-connectie) naar de verschillende computers: logs bekijken en hulpprogrammaatjes gebruiken. Web interfaces (in een webbrowser venster) moeten ook gebruikt worden om te configureren en te activeren. Als we nieuwe functionaliteiten moeten testen, moeten we de teksten van de analisten lezen en naar bruikbare testen vertalen. In het begin wordt dan een paar dozijn bugs gevonden, die langzaam gefixed worden bij elke nieuwe versie die de programmeurs ons geven, maar nieuwe bugs blijven de kop opsteken. Hoe beter je met de programma’s vertrouwd bent, hoe beter je kan achterhalen hoe en waarom een bug optreedt en hoe beter je de programmeur kan uitleggen waar de fout zich waarschijnlijk bevindt. Het is een relatief groot programma en het is afhankelijk van het werk van verschillende teams. Uiteindelijk, als alles met elkaar verbonden en ingewerkt is, draait het systeem hopelijk zoals het hoort en test je verder of er nog fouten optreden. Met wat geluk halen we dan de deadline en kan het programma geïnstalleerd worden bij de verschillende klanten. En dan begint het werk opnieuw: nieuwe bugs worden dan gefixed in service packs, nieuwe functionaliteiten die door de klanten of het management gevraagd worden voorzien we dan voor een nieuw versie. Er is al jaren werk in geïnvesteerd en de software zal nog vele jaren verder evolueren. Wat vind je het leukst aan je baan? De dagen waarop ik goed kan doorwerken en de meeste knopen ontward zijn geven veel voldoening. Af en toe zijn er problemen waar ik mij stevig in kan vastbijten en met wat wrikken en wroeten vind ik dan een oplossing, dat geeft een heel bevredigend gevoel. Te veel en te moeilijke problemen mag ook weer niet, want dan zou ik het niet aankunnen, maar tot nu toe gaat het vrij goed. Ik ben thuis veel met Linux bezig, dat ik op het werk Linux commando’s mag gebruiken en veel kan bijleren van mijn collega’s, daar ben ik heel blij om. Ook geregeld langsgaan bij de collega’s om iets te melden of op te lossen vind ik heel aangenaam: zij helpen mij en ik help hen, ik voel me dan erg nuttig. Wat vind je minder prettige kanten aan de job? De momenten van vermoeidheid: als ik ’s morgens nog niet volledig onder stoom sta of als mijn energiepeil te veel gezakt is: dan kan ik me nog moeilijk concentreren en motiveren en moet ik een versnelling lager schakelen. Soms merk ik ook dat ik van een collega als die mij uitleg geeft niet te veel informatie in één keer mag horen. Want dan dringt het niet helemaal tot me door en moet ik het opnieuw vragen. Nogmaals, dat hangt van mijn energiepeil af en ik kan niet snel genoeg tijdig inschatten of ik nog voldoende reserves heb. Hoe verloopt de samenwerking met jouw collega’s binnen Verizon? Redelijk goed tot erg goed. Bij enkele mensen voel ik me minder op mijn gemak. Als ik veel met iemand moet samenwerken en ik ken de persoon beter, dan voelt dat voor mij aan als een band. Die band heb ik vaak met de programmeurs omdat ik erg regelmatig met hen over de gevonden bugs communiceer. Ik heb ook de indruk dat ze me appreciëren en dat geeft een goed gevoel. Ik denk dat de meesten goede mensen zijn met wie je goed kan praten. Omdat het werk verdeeld is heb ik soms geen idee wat voor werk mijn collega-testers doen, ik ben ook alleen maar vertrouwd met een paar onderdelen van de software. Hoe reageerden de collega’s op je komst? Euh, geen idee. Er waren al twee Passwerkers bij Verizon. Zij hebben mij dan ook voor een deel uitleg gegeven. Ik heb ook een paar keer apart gezeten met de teamleider. Die mij een overzicht gaf van de software. Vind je het fijn om samen te werken met anderen of zou je liever alleen werken? Beide. Als mijn taak duidelijk is vind ik het leuk om het uit te werken in mijn eigen tempo. Interactie met collega’s vind ik ook heel fijn, dat is stimulerend en motiveert me om verder te werken. Als mensen op me rekenen schiet mijn plichtsgevoel in gang. Heb jij bepaalde tips voor je collega’s voor hun samenwerking met je? Soms ben ik vermoeid van de inspanning voor het werk en ben ik niet in staat nog alert op grapjes van anderen te reageren. Het werk gaat voor mij voor, ik kan niet evenveel aandacht besteden aan gesprekken. Soms vind ik het wel jammer dat ik te weinig tijd neem om met collega’s over persoonlijke dingen te praten. Ik denk dat ik soms wat raar overkom of traag en soms weet ik niet goed hoe ik op iets moet reageren. Maar ik denk wel dat ik voor mijn collega’s een aangenaam werknemer ben. Wordt van jou verwacht dat je zelf je werk plant? De nieuwe taken krijg ik van de teamleider. Nu weet ik wel ongeveer wat mijn routinetaken zijn (de belangrijkste tests na installatie van nieuwe software, regelmatig controleren of bepaalde processen nog draaien …). In het begin heb ik dikwijls gevraagd hoe ik iets moest doen, maar iemand lastigvallen met vragen maakte me soms wat onwennig. Omdat ik een slecht geheugen heb tik ik bijna all 4— 4—ðòJ@Ërˆ4—@4—@@4—. Of als ik iets niet meer weet, zoek ik het in mijn tekstbestand (dat bestand, in .txt formaat, is al 1,4 megabyte groot, bijna al mijn kennis van het werk zit daar in). Ik tik ook veel in de agenda van Outlook (mijn tweede computer is een Windows XP computer) om niet te vergeten wat ik moet doen. Slechts zelden was een taak zo groot dat ik moeite had om alle werk te overzien (nogmaals: mijn tekstbestand is handig om taken in verschillende stappen in te delen). Waarin voel je, merk je dat je in jouw werksituatie voordeel haalt uit het feit dat je ASS hebt? Moeilijke vraag voor mij. Ik weet dat ik redelijk goed ben in bepaalde domeinen (ik ben dan weer niet goed in het benoemen van die domeinen). Ik heb voor mijzelf uitgemaakt dat ik de rest van mijn leven mijn computervaardigheden wil uitbreiden (en het liefst volgens mijn eigen interesses: robotica of 3D-graphics bijvoorbeeld). Computerprogramma’s kunnen ontzettend handige werktuigen zijn. Ik ben geen echt techneut, maar ik ben toch blij dat ik al redelijk wat kennis heb opgebouwd. Ik gebruik al jaren Linux, voor mij is de ontwikkeling van open source software door zoveel mensen en bedrijven over heel de wereld het mooiste project dat er bestaat. Regelmatig meld ik bugs aan de makers van die software, ik had dus al door mijn hobby heel wat ervaring in software testing. Ik kan in wat mij interesseert soms heel veel energie steken en mooie resultaten halen. Foutjes in software proberen op te lossen en te rapporteren is voor mij heel gewoon. Software testen als werk is op dit moment in mijn leven ideaal. Wat zijn je beste kwaliteiten als softwaretester? Ik ben doordrongen van het belang van de goede werking van een computerprogramma. Eén fout bitje kan een programma compleet om zeep helpen. Eerst moeten natuurlijk de belangrijke bugs worden opgespoord en dan de kleinere detailfouten. Ik denk dat ik dit de voorbije maanden vrij goed heb gedaan. Vind je dat mensen met een ASS effectief betere softwaretesters zijn? Computers zijn overzichtelijk complex. Software luistert heel nauw naar bepaalde voorschriften. Heb je daar feeling voor, dan kan je nuttig werk verrichten. Ik denk dat niet alle mensen met ASS computer minded zijn, maar velen zullen wel, denk ik, goed overweg kunnen met de onwrikbare rechtlijnigheid van een computer. Bij het testen moet je goed kunnen letten op fouten en foutjes. Inzoomen op details is voor dit werk erg handig (je moet er natuurlijk niet compleet scheel op zitten kijken). In welke werkomgeving functioneer jij het best? Zijn er bepaalde aandachtspunten? Als ik aan een computer kan zitten voel ik me in mijn element. Ik heb graag collega’s om me heen, alleen in een kantoorkamer zitten is niet aangenaam. Soms, als ik vermoeid ben, verlang ik wel eens naar een luie stoel, maar dan moet ik even op mijn tanden bijten en mijn luiheid overwinnen. Ik werk het best als ik de opdracht interessant vind. Dat is natuurlijk niet altijd mogelijk, niet alle banen zullen voor mij even boeiend zijn. Zolang ik mij betrokken voel en het werk mij structuur geeft, denk ik wel goed te functioneren. Ik werk ook vier vijfde, woensdag is meestal de dag die als rustpunt dient en om aan mijn hobby te besteden. Door enkele tegenslagen in mijn leven is voltijds werken niet aangeraden. Ik droom er wel van altijd efficiënt en zonder tijdverlies bezig te kunnen zijn, zonder dat me dat te veel wordt. Heb je een bepaalde opleiding gevolgd? En heb je er in je huidige opdracht voordeel van dat je die opleiding destijds hebt gevolgd? Ik heb vier jaar industrieel ingenieur richting elektromechanica gestudeerd, maar mijn eindwerk was te moeilijk en mijn reserves waren opgebruikt. Ik ben nu meer geïnteresseerd in software dan in machines. Bij Verizon kan ik samenwerken met informatici en ingenieurs. Dat is prettig, ik beschouw hen als mijn medestudenten van vroeger. Zijn er in je persoonlijk leven zaken veranderd sinds je bij Passwerk bent ? Ik kan het me nu niet meer veroorloven tijd te verspillen door te suffen en lang in mijn bed te blijven liggen. Het werk geeft me structuur en energie, ik voel me nu nuttiger. Ik heb wel een beetje heimwee naar veel vrije tijd, een volle agenda is soms wel stresserend. De voldoening die ik nu heb kon ik vroeger niet zelf bereiken, ik kon alleen thuis de zelfdiscipline niet opbrengen om actief bezig te zijn. Heb je door het werken bij Passwerk het gevoel dat je meer contacten hebt dan vroeger ? Ik heb jarenlang heel eenzaam geleefd. Ik heb het voorbije jaar een paar goede beslissingen genomen: de arbeidsgeneesheer had me aangeraden een sport te doen die ik graag doe. Zwemmen had ik de voorbije jaren af en toe gedaan, maar ik vond het niet echt leuk. Ik herinnerde me dat ik in het middelbaar volleybal wél leuk vond en heb mij ingeschreven in een volleybalclub. Ik was bang voor het contact met mijn medespelers, maar het bleken toffe, jonge mensen te zijn. Het spelelement en het samenspelen met anderen doen mij echt goed. Ik ben de slechtste speler van de ploeg, maar langzaam aan word ik een beetje beter. Sinds een paar maanden ben ik nu ook aangesloten bij een vereniging voor alleenstaanden die in het weekend allerlei activiteiten organiseert: het is heel prettig op een rustige manier met mannen en vrouwen te kunnen praten. Interview met Dirk. “Wat typerend is voor aspergers, is dat we beter presteren in een implusarme omgeving”. Foto: Dirk Van Belle poseert voor een boom. Dirk, wat is voor jou nu het verschil tussen werken bij Passwerk en het werken bij je vorige werkgever? Het grootste verschil is dat men zich nu concentreert op mijn analytische vaardigheden. Vroeger moest ik voortdurend ook de klassieke soft skills uit de kast halen: communicatief zijn, en vlot in de omgang. Ik herinner me mijn allereerste sollicitatiegesprek. De interviewer vroeg me in het Engels wat volgens mij het grootste struikelblok in mijn carrière zou worden. ‘Communication,’ antwoordde ik prompt. ‘We got a hell of a candidate here,’ antwoordde de interviewer. Hij besefte alleen niet onmiddellijk dat ik toen al aanvoelde dat het voor mij in de sociale omgang niet vlotte en daarom dat antwoord gaf. Bij de scouts was ik nooit de groepsleider, maar de stille die van al die bosspelletjes geen snars begreep. Ik weet nog dat ik mij toen in het bos verstopte, tot ik dacht dat het bosspel ongeveer uitgespeeld moest zijn. Ik begreep nooit goed wat de spelregels waren en vond al dat geduw en getrek iets om uit de weg te gaan. Waarom heb je bij Passwerk gesolliciteerd? Wat trok je bij Passwerk aan? ‘De werkomgeving zal aangepast worden aan jouw manier van werken en niet omgekeerd’. Het was het ‘ei van Columbus’ toen ik dit over Passwerk las. Vroeger zag men niet altijd in dat er ‘gekniptere’ karakters aanwezig waren om bijvoorbeeld de back-up van de klantendienst te verzorgen. Een soft skill zoals vlot zijn in de omgang, is voor de meeste mensen echter vanzelfsprekend, terwijl het net mijn grootste struikelblok is. Gaat het werk nu beter dan bij je vorige werkgever? Er zijn soms nog scharniermomenten waarop ik de pedalen verlies, vooral wanneer ik meer uitleg nodig heb om een bepaalde applicatie goed te kunnen testen. Het juiste moment vinden om inlichtingen te vragen aan collega’s die druk bezet zijn, is voor een asperger niet evident. Zodra ik, mits de nodige inlichtingen, weer op de rails zit, verloopt het werk opnieuw vlot. Ik kan me dan toespitsen op de analyse van teksten of bestaande testcases zonder dat ik onderbroken word door telefoon of onverwachte opdrachten. Wat typerend is voor aspergers, is dat we beter presteren in een impulsarme omgeving. Dat ik de telefoon niet hoef te beantwoorden, is voor mij dan ook een wereld van verschil. Beleef je nu minder stress dan bij je vorige werkgever? Buiten de inwerkperiode voor elke opdracht, ben ik nu minder onderhevig aan stress. Ik weet beter wat er van me verwacht wordt en hoef niet te multitasken. Multitasking is voor iemand met het syndroom van Asperger een afknapper, omdat wij niet beschikken over een automatische filter dat alle binnenkomende impulsen en geluiden onmiddellijk in juiste banen leidt, binnenlaat of blokkeert. Wij moeten dat actief filteren, wat extra energie vraagt. Binnen multitasking prioriteiten leggen is dus een hele opgave. We concentreren ons bijgevolg graag op één iets. Ook het feit dat de directe collega’s a priori van mijn specifieke handicap op de hoogte zijn, maakt dat de druk iets lager komt te liggen. Ben je blij dat je gekozen hebt om bij Passwerk in dienst te treden? Ja, het is een bewuste keuze. Ik had voor de rest van mijn beroepsleven kunnen doen alsof ik geen last had van deze sociale handicap. Dat was me bijna twintig jaar lang min of meer gelukt en al bij al beschik ik over voldoende sociale vaardigheden om mee te kunnen, maar het kost me extra energie. Om anticiperend aan een burn-out te ontsnappen, is Passwerk dan ook een welgekomen oplossing. Passwerk vertrekt immers vanuit mijn psychotechnische troeven. Zo vergt het analyseren van een tekst voor mij niet bijzonder veel inspanning. Ik doe het namelijk graag. Passwerk is dan ook een win-winformule. Ik win erbij doordat een beroep wordt gedaan op mijn natuurlijke troeven en de werkgever of opdrachtgever weet dat onze analytische vaardigheden en onze zin voor detail bij het testen van nieuwe softwareapplicaties belangrijke troeven zijn. Wat heb je bijgeleerd bij Passwerk, zowel qua vaardigheden als over je persoonlijkheid? Als je zowel de analytische troeven als de sociale handicap bij jezelf erkent, dan zal je bij Passwerk een manier van werken ervaren die vroeger niet mogelijk was. Sommige Passwerkers hebben misschien drempelvrees voor overdreven betutteling, maar collega’s ervaren snel hoeveel of hoe weinig extra feedback je nodig hebt. Je zou deze ervaring kunnen extrapoleren naar alle sollicitanten en hun rekruteerders: de juiste persoonlijkheid op de juiste plaats laat beide partijen scoren. Een jobadvertentie zou dus nog meer gecustomized mogen worden. Een sollicitant hoeft niet altijd over alle mogelijke soft skills te beschikken. Benadruk de kernvaardigheden en de belangrijkste soft skills die de job vereisen, zoniet gaan alle jobadvertenties op elkaar lijken. Met welke opdracht ben je bezig bij de huidige klant? Welk resultaat wordt er van jou verwacht? Voor de huidige klant moet een nieuwe meet-, berekenings- en facturatie-applicatie worden ontworpen. Samen met de collega’s schrijven we testcases voor een applicatie die ontwikkeld wordt door externe softwaredevelopers. Daarvoor moeten de vereisten van de klant goed worden geanalyseerd. Elke eis van de klant dient immers in de applicatie aanwezig te zijn en moet dan worden uitgetest. De analyse van de FDS, de Functional Design Specifications, is een van mijn favoriete opdrachten. Wanneer de testcases klaar zijn, moet de eerste applicatieversie worden getest. We helpen de testcases dus ook mee uitvoeren. Hierbij is het belangrijk advies in te winnen bij de collega’s die vertrouwd zijn met de vorige versie van de applicatie. Een realistische testomgeving simuleren is niet vanzelfsprekend, omdat er talloze inputdata moeten worden aangemaakt, zoals fictieve klanten en fictieve meetdata. Gelukkig staan de ontwikkelaars paraat om je doorheen de nieuwe applicatie wegwijs te maken. Vind jij dat je door neurotypicals anders wordt benaderd als zij weten dat jij een autismespectrumstoornis hebt? Ja, ze nemen eerst een afwachtende houding aan, wat heel begrijpelijk is. Neurotypicals moeten eerst kunnen aftasten in hoeverre ze zich anders kunnen opstellen om beter met ons te communiceren. Aspergers zitten tijdens gesprekken niet altijd op de juiste golflengte, omdat een mondeling gesprek per definitie een stortvloed aan prikkels in zich houdt en we daardoor al eens de essentie van de boodschap missen. Zijn ze niet op de hoogte van mijn ASS, dan wordt het moeilijker omdat ze dan met een bepaalde uitleg te snel kunnen zijn. Je wordt dus wel anders bekeken, maar als je een beetje moeite doet, merken ze al snel dat het meevalt. Welke ervaringen, kennis of vaardigheden die je hebt verworven tijdens je professionele verleden komen als test engineer goed van pas? Ik heb bijna twintig jaar als administratieve kracht in de privésector gewerkt, meestal op het verkoopsdepartement, maar wist al van in het begin dat ik geen vlot mondeling communicator was. Dit heb ik zo goed mogelijk proberen te camoufleren, maar mensen voelen toch aan dat er iets niet in de haak zit. Alleen kunnen ze er hun vinger niet precies op leggen. Daarom is het goed dat ze weten waar mijn handicap zich situeert. De belangrijke troeven van mijn professionele ervaring zijn het vertrouwd zijn met de klassieke ondernemingsstructuur die zowat overal dezelfde is: verkoop, marketing, boekhouding. Ik weet hierdoor ook waarover deze afdelingen gewoonlijk met elkaar communiceren, wat de relevantie van een te testen applicatie kan verhogen. Ook heb ik geleerd tijdig inlichtingen in te winnen. Iedereen doet dat de hele dag door, maar voor mij vergt het een extra inspanning. Heb je er iets aan dat ook collega’s een ASS hebben? Het is verbazingwekkend hoe verschillend ASS zich kan manifesteren. Zo heb ik het moeilijk met gesprekken of mondelinge kennisoverdracht. Anderen hebben het moeilijker met het afwijken van een bepaald tijdschema, daar waar voor mij een vergadering mag uitlopen. Wat we wel gemeen hebben, is de spontane neiging alles bij naam te noemen. Ik heb wel geleerd me diplomatisch op te stellen, maar af en toe verwoord ik een boodschap toch iets te recht voor de raap. Ook delen we de neiging zo in een bepaalde activiteit op te gaan, dat we de omgeving ‘vergeten’. Soms vergeten we dan tijdig te pauzeren of te eten, waardoor we hoofdpijn krijgen. Ook merk je dat collega’s met een ASS meestal avondmensen zijn, omdat alles stiller wordt ’s avonds, dus impulsarmer. Welke tips heb jij voor neurotypicals om hun communicatie met jou te optimaliseren en de samenwerking met jou optimaal te laten verlopen? Noem een kat een kat. We zijn gevoelig voor inconsistenties. Het liefst wou ik dat iedereen tegen mij zou spreken als een volleerd nieuwslezer: traag, luid en goed articulerend, maar ik besef dat dit niet realistisch is. E-mails zijn ook welkom, omdat ik de boodschap dan onmogelijk kan missen. Een geschreven boodschap wordt immers minder snel door andere prikkels verstoord. Schriftelijke communicatie is voor mij dus makkelijker dan mondelinge communicatie, meer nog, schriftelijk ben ik een uitstekend communicator. Wat vindt je omgeving (familie, vrienden) ervan dat je nu bij Passwerk werkt? Mijn vrienden denken dat ik er meer voldoening uit zal halen. Voor mijn vrouw is het een opluchting, omdat ik vroeger al eens met bepaalde collega’s botste en mijn echtgenote de stress voelde die ik mee naar huis nam. Collega’s gingen er soms van uit dat ik van slechte wil was. Om een voorbeeld te geven uit de niet-professionele sfeer: toen ik zeventien was, ging ik eens op café. Voor mij toen een relatief nieuwe wereld. Het was dus niet in een werkomgeving, maar met collega’s ga je ook al eens iets drinken, dus het had ook daar kunnen gebeuren. Toen ik aan de toog op een barkruk zat, liet een van de kennissen me onverwacht zijn halflege pint zien en vroeg: ‘Pintje ?’ Ik vond het een beetje vreemd dat de man mij zijn halflege pint aanbood, maar heb toch uit beleefdheid het glas uit zijn hand genomen en leeggedronken. Een kanjer van een misverstand natuurlijk, een misverstand dat niet in dank werd afgenomen. Door de jaren heen heb ik beter tussen de regels leren lezen. Zou jij andere personen met ASS aanraden om bij Passwerk te komen werken? Ik weet dat sommigen reserves hebben om zich als asperger te outen. Dat is gedeeltelijk terecht, omdat er over asperger misverstanden bestaan en men daardoor schrik heeft voor stigmatisering of verlies van sociaal statuut. Wij gedragen ons doorgaans niet als Rainman, Birdy of Ben X, maar soms kan het wel eens die richting uitgaan. Als ervaringsdeskundige meen ik echter dat het personage van de butler, gespeeld door Anthony Hopkins in The Remains Of The Day een realistischer beeld geeft van het syn 4— 4—ðòJ@Ërˆ4—@4—Ü@4—ige boek zegt wel dat de inertie van de butler jegens het personage van Emma Thompson hoofdzakelijk is ingegeven door overdreven plichtsbewustzijn, maar volgens mij voelt de butler de non-verbale signalen van zijn collega ook onvoldoende of te laat aan en kan hij zich niet voorstellen hoe hij deze potentiële relatie een plaats kan geven binnen een ander kader dan dat van zijn huidige leven als butler. Immers, de auteur heeft zich mogelijk gebaseerd op memoires van een authentiek persoon, die zich vóór de Tweede Wereldoorlog niet bewust kon zijn van ASS. Om te besluiten zou ik durven aanraden je ego opzij te zetten en te erkennen dat ASS je directe communicatiepotentieel effectief belemmert. Passwerk past hier een mouw aan, dus is het essentieel deze sociale handicap niet te loochenen. Een vergelijking kan dit duidelijker maken: als je de kopieermachine niet ziet staan, dan is dat vreemd, tenzij je zegt dat je blind bent. Als te veel prikkels je kunnen overrompelen of verwarren en je daardoor soms mist wat er van je verwacht wordt, dan is dat vreemd, tenzij je aangeeft dat je gehinderd wordt door asperger.